Anestezi altında operasyon planlanan hastaların ameliyat öncesi anestezi farkındalığının saptanması

Amaç:Hastaların anestezi hakkındaki bilgisi girişimsel tıp uygulamaları sırasındaki hasta hekim ilişkisinin kurulmasını sağlayan bir unsur olabilir. Anestezi öncesi hastaların bilgilendirilmesi; hastalardaki korku ve anksiyeteye bağlı morbiditeyi azaltarak maliyeti etkin bir şekilde düşürmüştür. Ayrıca hasta, cerrah ve anesteziyolojistin memnuniyetlerinin arttığı da bildirilmiştir. Özellikle ülkemizde halk arasında geleneksel olarak anesteziden (narkoz) uyanamama ve masada kalma (ameliyat sırasında narkozdan ölüm) korkusu yaşandığı bilinmektedir. Bu nedenle hastalar ameliyat olacakları zaman yoğun bir sıkıntı yaşayabilmektedirler. Halkın bu konudaki bilgi düzeyinin, tutum ve davranışlarının önceden bilinmesi, anestezi hekimlerinin de hastaya yaklaşımını, hastanın ihtiyacı olan aydınlanma sürecini daha iyi ve uygun şekilde yerine getirebilmesini sağlayacaktır. Gereç ve yöntem:Bu çalışma prospektif, analitik, kesitsel bir araştırmadır. Veriler anket yolu ile elde edilmiştir.Anket, hastaların sosyodemografik özellikleri, anestezi, anestezi uzmanı ve görevleri konusunda farkındalıkları hakkında ve anesteziden duydukları endişeleri konusunda soruları içermektedir. Mentalretarde olanlar, çalışmaya katılmak istemeyenler, işitme ve konuşma engelli olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışma için, Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesinde operasyonu planlanan 18-70 yaş arasında, yazılı ve sözel onamları alınan 583 hastaya sorulması planlanan 34 adet sorudan oluşan anket, preoperatif anestezi polikliğinde hekim tarafından yapıldı. Bulgular:Bu araştırmanın örneklemini %39.8 kadın, %60.2 erkek olmak üzere toplam 583 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların %41.2 lise altı eğitim düzeyine sahipken, %27.6 lise düzeyinde, %31.2 ise üniversite düzeyinde eğitim görmüştür. Ayrıca %37 katılımcı bir işte çalışmadığını, %52 katılımcı ise bir işte çalıştığını rapor ederken %11 katılımcı ise öğrenci olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların yaşları 18 ile 70 arasında değişmektedir ve örneklemin yaş ortalaması 37.08 ± 12.71'dir. Anestezi korkusunun demografik değişkenler açısından farklılaşması değerlendirildiğinde; erkeklerin anesteziye ilişkin korkularının kadınlardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir,t(581) = -3,73, p<.001. Yapılan ileri analizde lise altı eğitim düzeyine sahip olan katılımcıların anesteziye ilişkin korkularının lise ve üniversite mezunu katılımcılardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür, F(2,580) = 13,765, p< .001. Katılımcıların anestezi korkularının, onların anesteziye ilişkin bilgileri edindikleri kaynaklara göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde gruplar arasında anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür, F(4,578) = 5,76, p< .001.Yapılan ileri analizde sağlık çalışanlarından veya sağlık kitaplarından bilgi edinenlerin önceki olduğu ameliyattan ya da ameliyat olan bir yakını vasıtasıyla bilgi edinenlerden daha düşük bir korkuya sahip oldukları görülmektedir.Anestezi Korkusu Ölçeğinin tetrakorik korelasyon matrisi üzerinden yapılan faktör analizi sonucunda, öz değeri 1'in üzerinde olan ve varyansın %74'ünü tek faktörlü bir yapının ortaya çıktığı gözlenmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ise .92 olarak hesaplanmıştır. Sonuç:Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Adıyaman ili merkezindeki tek devlet hastanesi durumundadır. Bundan dolayı Adıyaman ili merkezi ve ilçelerindeki hastaların büyük kısmı hastanemize direk başvurmakta veya ilçe hastanelerinden sevk edilmektedir. Farklı yaş, eğitim durumu, meslek ve sosyoekonomik seviyedeki hastaların başvurusu açısından, hastanemiz neredeyse ilimizdeki tek merkez konumundadır. Böylelikle farklı yapıdaki hastaların değerlendirilebilmesi ve aynı zamanda bir toplumu temsil eden örneklem büyüklüğüne ulaşılabilmesi açısından, toplum sağlığı ve anestezi adına bilime katkı sağlayan bir çalışma olduğunu düşünmekteyiz.Yaptığımız çalışma sonucunda, hastaların; anestezi, anestezi uzmanı ve görevleri hakkında yeterli bilgi ve farkındalığının bulunmadığı tespit edilmiştir. Hastaların bu bilgi ve farkındalığa ulaşması için anestezi uzmanlarının bireysel çabalarının önemli olduğu aşikardır. Anestezi uzmanının preoperatif değerlendirmede hastalara yeterli zaman ayırarak, endişe ve korkularını anlamaya çalışıp, anestezi planı ve riskleri hakkında onlara güven verici ve gerekli açıklamaları yapması ve kaliteli iletişim kurması, hastaların preoperatif endişelerini azaltmak için etkin bir yöntemdir. Bu konuda daha geniş populasyonlarda ve daha kapsamlı çalışmalar yapılmasına ihtiyaç vardır.