Arap dilinde tecdîd ve teysîr bağlamında Enîs Ferîha ve görüşleri

Arap dili için modern dönem olarak nitelenen 19. ve 20.yy. birçok alanda radikal değişiklikleri beraberinde getirmiştir. Şüphesiz ki bu alanlardan birisi de Arap grameri olmuştur. Neticede İslam dünyasının modernleşme sürecinde dilsel alanda tecdîd, teysîr ve ihyâ hareketleri hız kazanmış, Arapçada adeta Arap baharı benzetmesine uygun bir döneme geçilmiştir. Din diline modernist ve gayrimüslim bir bakış açısıyla bakan Enîs Ferîha, dilsel konularda dilbilimini referans alarak alışılmışın dışında yorumlamalar yapmış, sorunlara dikkat çekici farklı çözüm önerileri sunmuştur. Bu bağlamda müellifin yenilikçi yaklaşımlarını ortaya çıkarmak çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Mesela, Arap toplumunu birçok yönden etkileyen iki dillilik meselesinde bölgesellikten uzak müşterek konuşulan Arap lehçesini önermiş, Arap alfabesi yerine latin alfabesini tercih etmenin gerekliliğinden bahsetmiştir. O, Arap gramerini yeni bir mantık üzerine sınıflandırmak istemiştir. Bu çalışma nitel bir araştırma olup, müellifin dilsel meselelerle ilgili eserlerindeki tecdîd ve teysîre dair verilerin analizi, deskriptif yöntemle yapılmıştır. Ayrıca bu çalışma Arap dilindeki yenilikçi yaklaşımları kendine has bir üslup ile yorumlayan bir dilbilimcinin katkılarını ortaya koyma açısından özgün bir araştırmadır. Çalışma, toplam beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş kısmında araştırmanın genel çerçevesi oluşturulmuştur. İkinci bölümde; tecdîd, teysîr ve ihyâ kavramlarının anlamı, tanımı ve önemi hakkında kısaca bilgiler verdikten sonra Arap dilindeki tecdîd hareketlerinin sürecine ve nedenlerine özetle değinilmiştir. Üçüncü bölümde, Enîs Ferîha'nın hayatı ve öne çıkan eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde, müellifin dilsel problemler hakkındaki yenilikçi yaklaşımları irdelenmiştir. Beşinci bölümde, müellifin dilbilimi ışığında sunmuş olduğu çözüm önerileri incelenip değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında ise müellifin Arap dilinde tecdîd bağlamındaki düşüncelerinin yankıları uygulanabilirlik açısından ele alınmış, değerlendirmeler ve bulgular ışığında analiz yapılarak elde edilen net veriler ortaya konulmuştur. Neticede müellifin, klasik kuralların terk edilip Latin alfabesiyle yazılan ve günümüze uyum sağlayabilen bir dil gelişimini gerekli gördüğü anlaşılmıştır