Bazı yerel patates (Solanum tuberosum L.) çeşitleri ve ümitvar klonların kombinasyon ıslahıyla geliştirilmesi

Bu çalışma ile bazı ticari tescilli patates çeşitleri, yerel patates çeşitleri ve üstün özellikleri olan bazı klonlar arasında yapılan melezlemeler ile oluşturulan varyasyondan amaca uygun klonların seleksiyonu amaçlanmıştır. Araştırma, 2014-2017 yılları arasında Tokat/Artova ve Tokat/Kazova şartlarında iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada belirlenen yedi kombinasyonda toplam 1 813 adet çiçekte melezleme yapılmış, bu çiçeklerden oluşan toplam 442 adet meyveden 26 418 adet melez tohum elde edilmiştir. İkinci aşamada oluşturulan melez tohumlardan fide generasyonunu takiben tarla şartlarında klonal seleksiyon aşamasına geçilmişidir. Fide generasyonunda 9 630 adet melez tohum ekimi yapılmıştır. Çıkış oranı %90.2 olmuş ve 8 683 fide şaşırtılmıştır. Elde edilen melez yumrular seleksiyona tabi tutularak 3 316 klon bir sonraki tarla generasyonuna aktarılmıştır. Birinci klonal seleksiyon aşamasında ıslahçı tercihi, bitki büyüme şekli, olum grubu, yumru kusurları, kabuk pürüzlülüğü, kabuk ve yumru iç rengi gibi fenotipik özelliklerin yanında, ocak başına yumru sayısı, ocak başına yumru verimi, ortalama yumru ağırlığı, göz ve göbek çukuru derinliği gibi özellikler incelenerek, her bir melez ailesine ait klonlarla ilgili veriler elde edilmiştir. Böylelikle birinci klonal seleksiyon aşamasında belirlenen kriterlere uygunluğundan dolayı seçilen 918 adet klonla diğer seleksiyon aşamalarına geçilmesine karar verilmiştir. Birinci klonal generasyonda ele alınan seleksiyon kriterleri korelasyon analizine tabi tutularak, özellikler arası ilişki düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu aşamada yumruların pazarlanabilir fenolojik özellikleri ve ıslahçı tercihleri doğrultusunda seleksiyon yapmanın güvenilir olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.