Beliren yetişkinler için aleksitimi ölçeğinin geliştirilmesi ve aleksitiminin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Yapılan bu araştırmada beliren yetişkinlerin aleksitimi düzeylerini ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek ve çeşitli değişkenlerle aleksitimi düzeylerini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaçla ölçek geliştirme çalışmasının ilk aşaması için oluşturulan taslak ölçek Türkiye'de 18-25 yaş arasındaki 391 gönüllü katılımcıya uygulanmıştır. İkinci aşama içinse 28 maddelik nihai form, TAS-20 ölçeği ve kişisel bilgi formu basit seçkisiz örneklem yöntemiyle Türkiye'deki 18-25 yaş arasındaki 201 gönüllü katılımcıya uygulanmıştır. Ölçeğin geçerlik çalışmasında kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerliğe bakılmıştır. Kapsam geçerliği kısmında alanyazını incelenmiş ve uzman görüşü alınmıştır. Yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçüt bağımlı geçerlik içinse TAS-20 ölçeğinden alınan puanlar ile geliştirilen ölçekten alınan puanlar arasındaki korelasyon katsayısına bakılmıştır. Ölçeğin güvenirlik çalışması için Cronbach alpha katsayısı ve testi yarılama yöntemiyle elde edilen korelasyon katsayısı dikkate alınmıştır. Verilerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi kısmında bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 24.0 paket programı ve LİSREL 8.7 paket programı ile yapılmıştır. Bulgular yorumlanırken anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır. Analizler sonucunda 28 maddelik 3 alt boyuttan oluşan ölçek elde edilmiştir. Geliştirilen ölçeğin toplam madde korelasyonları .46 ile .73 arasında değişmektedir ve oluşan 3 alt boyutun toplam açıkladığı varyans ise %61'dir. İkinci aşamada yapılan doğrulayıcı faktör analizinde faktör yüklerinin .60 ile .94 arasında değişim gösterdiğine ulaşılmıştır. Ölçüt bağımlı geçerliği test etmek için TAS-20 ölçeği ile geliştirilen ölçek arasındaki korelasyon hesaplanmıştır ve 0.68 olarak yeterli seviyede olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin güvenirlik analizi için bulunan Cronbach alpha değeri .91'dir. Ayrıca alt boyutlara göre güvenirlik katsayıları ise; hayal gücü ve imgelemede güçlük boyutunda .93, duyguları söze dökmede güçlük boyutunda .92, duyguları fark etme ve ayırt etmede güçlük boyutunda ise .90 olarak bulunmuştur. Testi yarılama yöntemiyle tek ve çift maddeler arasındaki korelasyon katsayısı ise .88'dir. Beliren yetişkinlerin toplam aleksitimi puanlarıyla kardeş sayısı ve algılanan ekonomik durum arasında anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca baba eğitim durumu ile duyguları söze dökmede güçlük alt boyutunda, anne-baba birliktelik durumları ile duyguları fark etme, ayırt etmede güçlük boyutunda anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet, yaş, doğum sırası, anne eğitim durumu ve yaşamın çoğunun geçtiği yer değişkenleri ile beliren yetişkinlerin aleksitimi düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmamaktadır.