Bilimin konvansiyonalist (uzlaşımcı) inşası: Türkiye'de güncel bilim-din tartışması örneği

Bu çalışmada, bilimin tarihsel süreç içindeki tanımsal değişimleri, insanın bilgi ile olan ontolojik ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. Bu değişimlerde esas odak, insan-bilgi ilişkisinin, insan-doğa ilişkisinden temel alan yapısının mevcut toplumsal koşullar içinde nasıl anlam kazandığını görebilmektir. Bu koşullar içinde insanın bilgiyi tanımlarken mevcut sınırlara ne kadar bağlı olduğu ise fragman algı kavramsallaştırması ile anlatılmaya çalışılacaktır. Tüm bölümler bu kavramın somut varlığını kanıtlayacak şekilde, bilim tarih ve bilgi sosyolojisinin kronolojik sürecine bağlı kalarak işlenen doğa ve sosyal bilim örnekleri etrafında şekillenmiştir. Böylece birinci bölüm, 19. yüzyılın mutlak akla inanan bilim anlayışının Bilim Devrimi anlatısına neden olan mevcut sosyal koşullarına vurgu yapacaktır. İkinci bölüm ise -yine mevcut sosyal koşulların etkisinde- 20. yüzyılda bilimin kesinliği ve evrenselliğinde yaşanan kırılmanın farklı bir bilim algısını nasıl üretebildiğine odaklanır. Bu iki bölümde incelenen örnekler üzerinden bilimin konvansiyonel bir inşa olduğu ve başından bu yana sosyolojik koşullara göre şekillenen tanımlardan anlam kazandığı görülecektir. Üçüncü bölümde, Türkiye'de 19. yüzyıldan başlayarak günümüze gelen modernleşme sürecinde, Avrupa'dan aktarılan bilim söyleminin etkisinde şekillenen bilgi tanımlarının (bilim ve din) karşılıklı ilişkilerinde dönemden döneme farklılık göstermesine odaklanılacaktır. Bu odak, söz konusu ilişkinin, mevcut bilim söylemiyle ve sosyolojik koşullarla ne denli paralel olduğunu gösterecektir. Bu tez, kurgulanmış mevcut bir bilginin sınırları içinde düşünmek zorunda olan insanın, kendisine ve doğaya yönelik anlam üretirken kullandığı fragman algı mekanizmasının mecburiyetini, sosyolojik koşulların bilgi üzerindeki belirleyici gücüne dikkat çekerek kanıtlama çabasıdır. Anahtar Kelimeler: Bilgi Sosyolojisi, Bilim Sosyolojisi, Bilim Tarihi, Doğa Bilimleri, Sosyal Bilimler, Konvansiyonalizm, Fragman Algı