Böbrek nakli alıcılarında sitomegalovirus enfeksiyonu ve hastalığının araştırılması: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi deneyimi

Amaç: Böbrek nakli alıcılarında sitomegalovirüs enfeksiyonu nakilden sonra en sık gelişen viral enfeksiyondur, önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Alıcıda gelişen immünsupresif ortam CMV enfeksiyonu riskini artırır. CMV enfeksiyonun önlenmesinde primer profilaksinin yeri büyüktür. Nükleik asit testi ile CMV DNA ölçümü son yıllarda kullanılan tanı yöntemidir. Çalışmamızda böbrek nakli alıcılarında CMV enfeksiyonu ve hastalığının sıklığının araştırılması ve bu konuda ulusal veri tabanına katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Hastalar ve yöntem: DEÜTF'de böbrek nakli yapılan ve nakil sonrası takipleri Nefroloji Bilim Dalı tarafından yapılan 18 yaş üzeri 388 böbrek nakli alıcısının bilgileri geriye dönük olarak incelenerek Ocak 2007–Eylül 2017 tarihleri arasında CMV DNA 1000 kopya/ml üzeri saptanan 35 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik bilgileri, yüksek risk faktörleri, primer profilaksi, CMV hastalığına bağlı klinik bulgular ve doku tutulumu, tedavi, ölüm değerlendirildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 41.91±12.75 idi. Hastaların %65.7'si erkek, %34.3'ü kadın idi. Nakillerin %71.4'ü canlı vericiden ve %28.6'sı kadavradan idi. HLA uyumsuzluğu ortalama 3.17±1.38 saptandı. Çalışmamızda serolojisi bilinen 30 böbrek nakli alıcısının sitomegalovirüs serolojileri %93.3 pozitif ve serolojisi bilinen 25 böbrek nakli vericisinin sitomegalovirüs serolojileri %88 pozitif idi. Çalışmamızda sitomegalovirüs enfeksiyonu insidansı %9 (%5.4 sitomegalovirüs hastalığı ve %3.6 sitomegalovirüs enfeksiyonu) saptandı. CMV enfeksiyonu veya hastalığının %54.3'ü 6. aydan sonra, %37.1'i 1-6 ay arasında ve %8.6'sı ilk 1 ayda saptandı. Hastaların %71.4'ünün hastane yatışı vardı ve yatış süresi ortalama 37.96±38.19 gün idi. Daha önce var olan rejeksiyon gelişimi ile CMV enfeksiyonu veya hastalığı gelişimi arasında anlamlı ilişki saptandı (p:0.046). Herhangi bir zamanda ATG alan hastalarda almayanlara göre ölüm anlamlı olarak farklı idi (p:0.04). Takipte hastaların %85.7'sinde CMV DNA negatifleştiği görüldü. CMV DNA negatifleşmeyen hastalarda tedavi sırasında ölüm saptandı. Hastaların %28.6'sında ölüm vardı, ölümlerin %70'i sepsise bağlı multiorgan yetmezliği nedeniyle idi. Sonuç: Sitomegalovirüs enfeksiyonu veya hastalığı böbrek nakli alıcılarında önemli bir morbidite ve mortalite sorunudur. Profilaksi ile sitomegalovirüs enfeksiyonu veya hastalığının insidansını azaltmak daha avantajlıdır. Profilaksi ilacı olarak gansiklovir ve valgansiklovir, asiklovire göre daha etkilidir. İndüksiyonda basiliksumab kullanımı sitomegalovirüs hastalığı gelişimini artırır. Rejeksiyon gelişimi olan hastalarda sitomegalovirüs hastalığı gelişimi anlamlı düzeyde artmaktadır. BK virüs enfeksiyonu ve nötropeni varlığında sitomegalovirüs enfeksiyonuna göre sitomegalovirüs hastalığı daha çok artmaktadır.