Bolu Gülezler Konağı'nın ısıtma enerjisi korunumunda etkili olan tasarım değişkenleri açısından değerlendirilmesi

Türkiye'nin farklı iklim bölgeleri incelendiğinde, ısıtmanın istendiği ve istenmediği dönemin baskınlığı, o bölgede yapılan binaların tasarımlarını şekillendirmiştir. Her bölgedeki bina, bulunduğu iklim bölgesinin çevre şartlarına uygun olarak inşa edilmiştir. Fakat son zamanlarda yapılan binalar, standardize edilmiş betonarme konut uygulamaları halinde devam etmektedir. İklimle dengeli olmayan ve geleneksel özelliğini kaybetmiş binaların sayısı hızla artmaktadır. Günümüzde çevre ve enerji problemleri giderek artarken, binaların tükettiği enerji de çevresel problemlere neden olmaktadır. Son yıllarda bulunduğu bölgenin iklimiyle dengeli olmayan bina sayısının hızla artması nedeniyle, binalarda kullanılan enerji tüketimi de artmıştır. Binalardaki enerji tüketiminin çoğunu ısıtma ve soğutma enerjisi kullanımı oluşturmaktadır. Bu nedenle, enerji korunumunun ve sürdürülebilir çevrenin sağlanması için ısıtma ve soğutma enerjisi giderlerinin azaltıcı yönde çalışmaların yapılması gerekli hale gelmiştir. Bu çalışmada, soğuk iklim bölgesinde yer alan geleneksel Bolu Gülezler Konağı'nın ısıtma enerjisi korunumunda etkili olan tasarım değişkenleri açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan çalışma 5 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır. Çalışmanın amacı, geleneksel konut özelliklerinin korunarak iklime uygun enerji etkin bina tasarımları yapılması açısından yeni yapılacak bina tasarımlarına ışık tutması olarak açıklanmıştır. Çalışma kapsamında genel olarak tez çalışmasının içeriği özetlenmiştir. Çalışmanın yönteminde ise Design Builder simülasyon programı kullanılarak Gülezler Konağı'nın modellendiği ve ısıtmanın istendiği dönem içerisinde ısıtma yükü, CO2 salımı ve ısıtma enerjisi için harcanan yakıt miktarı hesaplamaları yapıldığı belirtilmiştir. İkinci bölümde, ısıtma enerjisi korunumunda etkili olan tasarım değişkenleri, kullanıcıya ilişkin değişkenler, iklime ilişkin değişkenler ve binaya ilişkin değişkenler anlatılmıştır. Kullanıcıya ilişkin değişkenler, kullanıcı niteliği ve durumuna ilişkin değişkenler ve fizyolojik değişkenler olarak ikiye ayrılmaktadır. İklime ilişkin değişkenler, iç iklime ve dış iklime ilişkin değişkenler olarak açıklanmıştır. Binaya ilişkin değişkenler ise; binanın bulunduğu yer, bina ve hacimlerin yönlendiriliş durumu, bina aralıkları, bina formu, bina kabuğu optik ve termofiziksel özellikleri olarak anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, ısıtma enerjisi korunumunun etkin olduğu Türkiye'deki ılımlı nemli, ılımlı kuru ve soğuk iklim bölgeleri açıklanmıştır. İklim bölgelerinin özelliklerine göre ısıtma enerjisi korunumunda etkin olan tasarım değişkenleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, Bolu Gülezler Konağı'nın ısıtma enerjisi korunumunda etkili olan tasarım değişkenleri açısından değerlendirmesi yapılmıştır. Öncelikle rekonstrüksiyon öncesi ve sonrası Gülezler Konağı'na ait ısıtma enerjisi korunumunda etkili olan tasarım değişkenleri (yerleşme alanı, yönlendiriliş durumu ve hacim organizasyonu, bina aralıkları, bina formu, bina kabuğu optik ve termofiziksel özellikleri) belirlenmiştir. Tüm bu tasarım değişkenlerine bağlı olarak ısıtma yükleri, Design Builder simülasyon programı yardımıyla modellerenerek hesaplanmıştır. Daha sonra ısıtma yüklerine bağlı olarak Gülezler Konağı'nın rekonstrüksiyon öncesi ve sonrası CO2 salımı ve harcadığı yakıt miktarı hesaplanmıştır. Hesaplanan ısıtma yükü ve buna bağlı olarak CO2 salımı ve harcanan yakıt miktarını en aza indirmek için bina kabuğunda iyileştirmeler yapılarak, bazı senaryolar geliştirilmiştir. Bina kabuğunu oluşturan opak bileşen detayına, çatı döşemesine, zemine oturan döşemeye ve saydam bileşen detayına ilişkin senaryolar gelişitirilmiştir. Geliştirilen senaryolara ait ısıtma yükleri ve buna bağlı olarak CO2 salımları ve harcanan yakıt miktarları hesaplanmıştır. Tüm senaryoların değerlendirilmesi sonucu, optimum senaryoyu oluşturmak için en az ısıtma yükünü sağlayan alternatif belirlenmiştir. Belirlenen alternatif doğrultusunda, ısıtma yükü ve buna bağlı olarak CO2 salımı ve harcanan yakıt miktarı tekrar hesaplanmıştır. Daha sonra rekonstrüksiyon sonrası Gülezler Konağı ve optimum senaryonun ısıtma enerjisi maliyetleri hesaplanarak karşılaştırma yapılmıştır. Beşinci bölümde ise yapılan tez çalışmasında çıkan sonuçlar değerlendirilmiş ve buna ek olarak önerilerde bulunulmuştur.