Canlı karaciğer vericilerine ait bilgisayarlı tomografi incelemelerinde manuel ve yarı-otomatik volumetri programlarının karşılaştırılması

Amaç: Çalışmamızda, biri uzun süredir rutin pratikte kullanılmakta olan manuel program ve diğeri karaciğere spesifik olarak geliştirilmiş yarı-otomatik bir karaciğer segmentasyon yazılımı olan iki farklı BT volumetri programı kullanılarak hesaplanan karaciğer sağ lob hacimlerinin intraoperatif olarak ölçülen gerçek sağ lob hacimleri ile karşılaştırılmasıyla bu iki programın geçerliliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2009 ile Mayıs 2018 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde gerçekleştirilen canlıdan karaciğer nakli operasyonlarında verici olan 109 hastanın preoperatif değerlendirme amaçlı çekilmiş abdomen BT anjiografi incelemelerinin portal venöz faz aksial kesit görüntüleri kullanılarak iki farklı BT volümetri programıyla karaciğerin toplam ve sağ lob (segment V-VI-VII-VIII) hacimleri iki radyolog tarafından hesaplandı. İş istasyonlarında BT görüntülerinin açılması ile sağ lob hacminin hesaplanmasına dek geçen süreler kaydedildi. Sağ loba ait BT volumetrik değerler intraoperatif olarak ölçülen gerçek greft ağırlıkları ile karşılaştırıldı. Ayrıca tüm volumetrik ölçümlerde kullanıcılar-arası ve programlar arası uyum değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda hem manuel hem de yarı-otomatik programda hesaplanan tüm karaciğer sağ lob hacimleri gerçek greft ağırlıklarından (hacimlerinden) daha fazla bulunmuştur. BT volümetri programları ile hesaplanan karaciğer sağ lob hacimleri, gerçek greft ağırlığına kıyasla manuel programda 9.5% - 17.4%, yarı-otomatik programda ise 10.4% - 13.1% daha fazla olup tüm hacimsel farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Hem total karaciğer hem de sağ loba yönelik tüm BT volumetrik ölçümlerde gözlemciler-arası ve programlar-arası uyum mükemmeldir. Sağ loba yönelik BT volumetri ölçümlerinde gözlemciler-arası uyum düzeyi manuel programa kıyasla yarı-otomatik programda daha yüksek bulunmuştur. Az deneyimli gözlemci her iki programda da sağ lob hacimlerini daha fazla ölçmüştür. Sağ loba yönelik BT volumetrik ölçümlerde kullanıcılar-arası fark yarı-otomatik yazılımda daha az bulunmuştur. Deneyimli gözlemcinin ölçüm süreleri her iki programda da daha kısa olmakla birlikte ölçüm süreleri açısından gözlemciler-arası anlamlı fark saptanmamıştır. Yarı-otomatik program manuel programa kıyasla 3-4 kat daha hızlı bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda, BT volumetri ölçümleri ile gerçek hacim değerleri arasındaki farkın temel sebebinin karaciğerde rezeksiyon sonrası ex-vivo şartlarda oluşan perfüzyon değişikliği olduğu düşünülmüştür. Operasyon sırasında oluşan bu engellenemez hacimsel kaybın preoperatif hacim hesaplamalarında telafi edilebilmesi için BT volumetrik ölçümlere uygulanacak uygun dönüşüm katsayıları veya formüller geliştirilmesi, gerçek greft hacmine daha yakın değerler elde edilmesini sağlayacaktır. Yarı-otomatik volumetri programının manuel programa benzer doğrulukta hacim değerlerini daha kısa sürede sağlaması ve kullanıcılar arası volumetrik farkların daha az olması nedeniyle klinik kullanımda daha faydalı olacağı düşünülmüştür.