Çatışma çözme ve akran arabuluculuğu eğitiminin 10. sınıf lise öğrencilerinin problem çözme becerileri ve akran ilişkileri üzerindeki etkisi

Bu araştırmada, "Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitimi"nin lise onuncu sınıf öğrencilerinin problem çözme becerileri ile akran ilişkilerine olan etkisi incelenmiştir. Araştırmanın amacı, iki yönlüdür: Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitimi'nin lise öğrencilerinin problem çözme becerileri ile akran ilişkilerini ölçmektir. Araştırma, Manisa İli Yunusemre İlçesi'nde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki ortaöğretim kurumunda 2014-2015 Eğitim-Öğretim Yılı'nda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni, "Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitim Programı"; bağımlı değişkenleri ise, öğrencilerin problem çözme becerileri ve akran ilişkileridir. Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitim Programı öncesi ve sonrasında deney ve kontrol gruplarına, Kaner (1998) tarafından geliştirilmiş olan Akran İlişkileri Ölçeği ile Heppner (1982) tarafından geliştirilen Problem Çözme Envanteri uygulanmıştır. Bu eğitim programı dört kısımdan ibarettir: Kişiler arası anlaşmazlıkların nedenleri ve bunların anlaşılması, iletişim becerilerinin kazandırılması, öfke kontrolü becerilerinin kazandırılması ve kişiler arası çatışmaların yapıcı ve barışçıl bir şekilde çözülmesi becerileri. 14 etkinlikten oluşan eğitim programı, haftada birer saat olmak üzere on dört hafta boyunca deney grubunda yer alan öğrencilere uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir eğitim verilmemiştir. Araştırmaya ilişkin veriler, 2014-2015 Eğitim-Öğretim Yılı'nda Manisa İli'nde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki lisenin onuncu sınıf öğrencilerinden (62 öğrenci) elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 15 for Windows programı kullanılarak yapılmıştır. Deney ve kontrol grubunun problem çözme becerileri ile akran ilişkileri arasında anlamlı farkın olup olmadığını test etmek amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile T Testi uygulanmıştır. 14 saatlik eğitim programının ardından, deney grubunda yer alan her bir öğrenci, bir kız bir erkek olmak üzere, birer hafta boyunca arabuluculuk görevini üstlenmiştir. Bu şekilde, sınıf ortamında ortaya çıkan anlaşmazlık ve çatışmaların yapıcı ve barışçıl bir şekilde çözümü amaçlanmıştır. Sınıfta yaşanan bir anlaşmazlık ve çatışma durumunda, öğrenciler idareye ya da öğretmenlere sorunu iletmek yerine, arabulucu öğrencilerin desteğini alarak çözmeyi denemişlerdir. Yapılan analizler sonucunda, Çatışma Çözme ve Akran Arabuluculuk Eğitimi alan deney grubu öğrencilerinin problem çözme becerilerinde, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında genel olarak deney grubu lehine anlamlı fark saptanmıştır. Genel akran ilişkilerine bakıldığında ise; öğrencilerin ön test-son test puanlarında anlamlı bir fark olmamakla birlikte, kontrol grubuna göre anlamlı bir farklılık olduğu görülmektedir.