Cinsiyet, cinsiyet ifadesi ve cinsel yönelim bilgisinin insanlık algısı üzerindeki etkisi

Cinsiyet dendiğinde sadece kadın ve erkek kategorileri değil, heteroseksüel ve eşcinsel gibi cinsel yönelim kategorileri ve aynı zamanda erkeksilik kadınsılık gibi cinsiyet ifadeleri de akla gelir. Bu cinsiyet kategorileri içinde öncelikle kadınlar ve eşcinseller olumsuz tutumlara, önyargılara ve ayrımcılığa maruz kalmaktadır. Konuyla ilgili geçmiş çalışmalar cinsiyet kimliğine ve cinsiyet rollerine odaklanırken, özellikle son yıllarda cinsiyetin akışkan olduğunu ileri süren çalışmaların etkisiyle cinsiyet ifadesinin de önemi ortaya çıkmıştır. Ancak cinsiyet ifadesiyle ilgili henüz yeterince çalışma gerçekleştirilmemiştir. Örneğin, insandışılaştırma çalışmalarında kadınların daha sıcak algılandıkları ortaya konmuş ancak bunda cinsiyet ifadesinin önemi incelenmemiştir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, cinsiyet ifadesinin belirli bir kişiye insani özelliklerin atfedilmesindeki etkisini ortaya koymaktır. Mevcut araştırmada bu amaç doğrultusunda iki çalışma gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışmada vinyet öykülerle, maskülen veya feminen cinsiyet ifadesine sahip olan, kadın veya erkek bir kişi, heteroseksüel veya eşcinsel şeklinde betimlenerek sekiz farklı koşul oluşturulmuştur. Toplamda 147 üniversite öğrencisinin katıldığı bu çalışmada, katılımcılardan yer aldıkları koşuldaki bireyin belirli insani özellikleri ne derece taşıdığını değerlendirmeleri istenmiştir. Çalışma sonucunda cinsiyet ve cinsel yönelimin temel etkisinin anlamsız ancak cinsiyet ifadesinin temel etkisinin anlamlı olduğu ortaya çıkmıştır. Feminen cinsiyet ifadesine sahip kişilere maskülen koşullara göre insan doğasına ait özellikler (örneğin, sıcaklık, duygusallık, sosyallik) daha çok atfedilmiştir. Çalışmada hiçbir etkileşim etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür. İkinci çalışmada aynı işlem, bu sefer resimler aracılığıyla uygulanmıştır. Toplam 146 kişinin katıldığı bu çalışma sonucunda da cinsiyet ifadesi ve cinsel yönelimin temel etkilerinin anlamlı olduğu ancak cinsiyetin temel etkisinin anlamsız olduğu ortaya çıkmıştır. Birinci çalışmayla tutarlı bir şekilde, feminen cinsiyet ifadesine sahip olan bireylere insan doğasına ait özellikler maskülen koşulundakilere göre daha çok atfedilmiştir. Bunun yanı sıra, cinsiyeti fark etmeksizin eşcinsel bireylere de insan doğasına ait özellikler daha çok atfedilmiştir. Ayrıca bu çalışmada cinsiyet ve cinsiyet ifadesinin ortak etkisinin anlamlı olduğu, bu anlamlılığın insan biricikliğine ait özelliklerin (örneğin, nezaket, medeniyet, rasyonellik) atfedilmesinde ortaya çıktığı görülmüştür. İnsan biricikliğine ait özellikler en az maskülen kadın koşulundaki kişiye atfedilirken en çok maskülen erkek koşulundaki kişiye atfedilmiştir.