Çocuk kitapları ve çizgi filmlerde çocuk gelişimine yönelik iletilerin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, çocuk kitapları ve çizgi filmlerin çocuğun bilişsel, duyuşsal, kişilik ve sosyal, ahlak, dil, psiko-motor ve cinsel gelişimine yönelik iletilerini belirlemektir. Araştırmada, ilk olarak nicel verilerin toplanması ve çözümlenmesi ardından nitel verilerin toplanması ve çözümlenmesi yöntemlerinden oluşan karma yöntem kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanmasında çalışma evrenini, Burdur İli genelinde 2015-2016 eğitim-öğretim yılında ilkokul 3. sınıfta olan öğrenci ve bu öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Örneklem, amaçlı örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Nicel veri olarak çocukların severek izledikleri çizgi filmlerin ve severek okudukları çocuk kitaplarının belirlenmesi için araştırmacı tarafından hazırlanan öğrenci ve veli anketi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi, SPSS programı ile yapılmıştır. Nitel çalışma için nicel araştırma sonucunda belirlenen, severek okunan yerli kaynaklı çocuk kitabı olarak "Keloğlan", yabancı kaynaklı çocuk kitabı olarak "Saftirik Greg'in Günlüğü"; severek izlenen yerli kaynaklı çizgi film olarak "Rafadan Tayfa", yabancı kaynaklı çizgi film olarak da "Harika Kanatlar" veri kaynaklarını oluşturmuştur. Çizgi filmlerin ve çocuk kitaplarının içerik analizi incelenmesinde, araştırmacı tarafından geliştirilen "Dokümanlarda Gelişimsel İleti Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Sonuç olarak gelişimsel iletilerin daha yoğun olduğu çocuk kitapları ve çizgi filmlerin çocuklar tarafından daha çok sevildiği bulunmuştur. Belirlenen yerli ve yabancı yapıtların gelişimsel iletiler açısından incelenmesi sonucu, gelişimsel iletiler en yüksek frekansta yabancı kaynaklı çocuk kitabı olan "Saftirik Greg'in Günlüğü"nde bulunurken, en düşük frekansta yine yabancı kaynaklı çizgi film olan "Harika Kanatlar"da bulunmuştur. Gelişimsel iletilerin en fazla tekrar ettiği alan, "fiziksel ve psiko-motor gelişim alanı" olurken en az tekrar ettiği alan "cinsel gelişim alanı" olmuştur. Yerli kaynaklı çocuk kitabı olan "Keloğlan"da en yüksek frekans "bilişsel gelişim alanı" olurken, yabancı kaynaklı çocuk kitabı olan "Saftirik Greg'in Günlüğü"nde "fiziksel ve psiko-motor gelişim alanı" olarak ortaya çıkmıştır. Hem yerli hem de yabancı kaynaklı çizgi filmlerde gelişimsel iletiler frekansının en yüksek olduğu alan "kişilik ve sosyal gelişim alanı"dır. Geliştirilen ölçütlerin, çocuklara yönelik film ve çocuk kitaplarında yer alan iletilerin, çocukların gelişim özelliklerine uygunluğunun belirlenmesini sağlayarak çocuklara yönelik yapıtların daha etkin olmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.