Çoklu yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin öz yeterlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından belirlenmesi

Çoklu yetersizlik kavramını, kendi başlarına sorun alanları oluşturacak çeşitli yetersizliklerin bir kombinasyonu olarak açıklanmaktadır. Ebeveyn öz yeterliği, çocuk ve ebeveyn işleyişiyle ilgili, potansiyel olarak önemli bir bilişsel yapıdır ve bakıcıların başarılı bir şekilde ebeveynlik yapma yeteneklerine ilişkin beklentileri olarak geniş bir şekilde tanımlanabilir. Ebeveynlerin, çocuklarının yetersizlikleri tanılandığı andan itibaren yaşadıkları her şey psikolojilerini bir şekilde etkileyebilmektedir. Bu noktada ebeveynlerin öz yeterliliği çocuklarıyla ilgili aldıkları kararlarda etkili bir faktör olarak değerlendirilebilir. Bu araştırmanın amacı, çoklu yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin öz yeterlik düzeylerini incelemek ve ebeveynlerin öz yeterlik düzeylerini çeşitli değişkenler açısından ortaya koymaktır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli ile gerçekleştirilen araştırmanın katılımcıları 136 anne ve 95 babadan oluşmaktadır. Çocuklara ve ebeveynlere ait demografik bilgileri elde etmek için kişisel bilgi formu, ebeveynlerin öz yeterliklerini değerlendirmek için Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği Türkçe Versiyonu/EÖYÖ-TV kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ebeveynlerin öz yeterlik puanlarının yetersizliği olan çocuğun bakımıyla ilgilenen kişiye, çocuğun cinsiyetine ve çocuğun yetersizlik düzeyine göre farklılık göstermektedir. Ebeveyn cinsiyeti, ailede çalışan ebeveyn sayısı, ebeveynlerin eğitim düzeyleri, ebeveynlerin maddi destek alma durumları ise ebeveyn öz yeterlik puanlarında herhangi bir etkiye neden olmamaktadır. Yine analizlere göre ebeveynlerin öz yeterlik puanları arttıkça ebeveynlerin yaşları, çocuk sayısı ve çocukların yaşları azalmaktadır. İncelenen literatür taramada da bu bulguları destekleyen bir sonuç bulunmamaktadır. Ebeveynlerin öz yeterlik puanlarıyla çocuğun tanı yaşı, aylık gelir ve çocuğun eğitim alma süresi arasında literatürdeki bulgularla uyumlu olarak bir ilişki bulunmamıştır. Araştırmalar arasında katılımcı farklılıkları ve bu araştırmanın çoklu yetersizliği olan çocukların ebeveynlerinin öz yeterliği konusunda ilk araştırma olması bulgulardaki farklılıkları açıklamak için önemlidir.