COVİD-19 hastalarında toraks içi oluşumların morfometrik özelliklerinin mortalite üzerine etkisinin incelenmesi

Covid-19 hastalığı; 2019 yılının sonlarında Çin Wuhan bölgesinde tespit edilen coronavirüs ailesine ait yeni bir tip olan virüsün, insanlarda meydana getirdiği hastalıktır. Bu hastalık oldukça bulaşıcı olmakla beraber hızla yayılarak pandemi ilan edilmiştir. Virüs bazı hastalarda akciğeri etkileyebilmekte ve ölümcül seyredebilmektedir. Hastalık sürecini çoğu kişi hastaneye yatış gerektirmeyecek şekilde ayaktan hafif hastalık olarak geçirirken bazı kişiler ne yazık ki yatarak tedavi edilmek durumunda kalmakta, bu süreç içerisinde yoğun bakım ihtiyacı duymakta ve hatta vefat etmektedir. Bazı hasta gruplarının virüse daha hassas oldukları bildirilmektedir. Hastalığın tanısında altın standart virüsün gösterilmesi olup bunların yanında toraks tomografi görüntülemeleri ve kan tetkikleri de oldukça öneme sahiptir. Bu çalışmada yaşayan ile vefat edenler şeklinde iki grup belirlendi ve bu gruplar arasında mortalite üzerine etkisi olabilecek olan parametrelere bakıldı. Çalışma retrospektif olarak araştırılarak bulunan toplam 147 vefat eden ve 175 yaşayan vaka üzerinden yapıldı. Hastaların demografik verileri, tomografi görüntüleri, kan sonuçları kayıt altına alındı. Vakaların yaş, cinsiyet ile kardiyovasküler sistem hastalığı, kronik akciğer hastalığı, diyabet, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği olacak şekilde komorbidite durumları değerlendirmeye alındı. Kan parametreleri olarak beyaz küre, nötrofil, lenfosit, NLR (nötrofil lenfosit oranı), trombosit, ALT, AST, LDH, CRP, D-Dimer, INR ve fibrinojen değerleri bakıldı. Tomografi görüntülemeleri üzerinden Slicer uygulaması kullanılarak toplam akciğer hacimleri ölçüldü. RadiAnt programı kullanılarak trakea transvers çapı, trakea anteroposterior çapı ve bunların oranı olan trakaeal indeks, kalp transvers çapı, toraks transvers çapı ve bunların oranı olan kardiyotorasik oran, truncus pulmonalis çapı, arteria pulmonalis dextra, arteria pulmonalis sinistra çapı, aorta ascendens çapı ve truncus pulmonalis çapının aorta ascendens çapına olan oranı ölçüldü. Elde edilen tüm parametreler analiz edilerek vefat eden ve yaşayanlar arasında anlamlı fak olup olmadığına bakıldı. İleri yaş, erkek cinsiyet, kardiyovasküler sistem hastalığı, kronik akciğer hastalığı ve böbrek yetmezliği bulunmasının kötü prognoz gösterdiği bulundu. Beyaz küre, nötrofil, AST, LDH, CRP, D-Dimer, INR ve NLR parametrelerinde artış, lenfosit değerinde ise düşüş kötü prognoza işaret etti. Cinsiyet ayırt edilmeden tüm vakalar ele alındığında toplam akciğer hacimlerinde azalmanın, trakea anteroposterior çapında artış olmasının, a.pulmonalis sinistra ve a.pulmonalis dextra çapında artış olmasının kötü prognoza işaret ettiği tespit edildi. xvii Vakalar kadın erkek olarak gruplara bölündüğünde yine akciğer hacimlerinde aynı şekilde anlamlı fark bulundu. Erkeklerde başka anlamlı parametre bulunmaz iken kadınlarda a.pulmonalis sinistra çapının artışı, a.pulmonalis dextra çapının artışı, toraks transvers çapının artışı ve kardiyotorasik oranın artışı anlamlı bulunmuştur. Bu bulgular ışığında hastaların hastaneye ilk başvuru anında yapılacak tetkikler üzerinden bazı parametrelere bakılarak hangi hastaların mortal seyredebileceği hakkında fikir sahibi olunabilir. Bakılacak bu parametrelerle birlikte hastaların tedavi programları farklı şekillenebilir. Anahtar Sözcükler: Covid-19, Mortalite, Akciğer hacimleri, Morfometri, Tomografi, Slicer