COVID-19 pandemisi döneminde sağlık çalışanlarında ruhsal belirtilerin yaygınlığı, psikolojik dayanıklılık ve bunları etkileyen faktörlerin araştırılması

Amaç: COVID-19 pandemisi döneminde bir üniversite hastanesinde çalışan sağlık çalışanlarındaki pandemi kaynaklı ruhsal belirti varlığı durumu ile yaygınlığı, psikolojik dayanıklılık ve bunları etkileyen faktörlerin araştırılmasıdır. Çalışmanın ikincil amacı, sağlık çalışanlarında ruhsal, zihinsel iyilik halinin geliştirilebilmesi için mevcut ruh sağlığı yükünün değerlendirilmesidir. Yöntem: Çalışmaya Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan 444 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, SCL-90-R belirti tarama testi, yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeği, SAVE-9 ölçeği uygulanmıştır. SCL-90-R puan ortalamaları ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde Student t testi ve ANOVA testi uygulanmıştır. GSI ve SAVE-9 skorları ile değişkenlerin korelasyonun değerlendirilmesinde Pearson korelasyon testi uygulanmıştır. GSI puan ortalamalarını etkileyen değişkenlerin yordayıcılığının test edilmesi için çoklu lineer regresyon analizi yapılmıştır. Analizlerde SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Pandemi sürecinde katılımcıların %97,1'i psikolojik açından zorlandığını, %40,1'i ruhsal bir rahatsızlık yaşadığını, %30,7'si stres ve kaygı düzeyleri açısından olumsuz etkilendiklerini belirtmiştir. Katılımcıların %23'ünde genel belirti düzeyi yüksek bulunmuştur. GSI puan ortalamaları kadınlarda, hemşire/ebe, temizlik personeli/hasta bakıcı meslek gruplarında, gelir düzeyi düşük olanlarda, 65 yaş ve üstü ve/veya kronik hastalığı olan biriyle yaşayanlarda, kendisini yalnız hissedenlerde, sosyal ilişkiler, hobiler ve spor egzersize hiç vakit ayıramayanlarda diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur. GSI, SAVE-9 puanı ve pandemide yoğun bakımda çalışma süresi ile SAVE-9 puanı yaş ve pandemi yoğun bakımda çalışma süresi ile ilişkili bulunmuştur. Lineer regresyon analizi sonucunda ise SAVE-9 puanındaki artışın GSI puanını arttırdığı, sosyal ilişkilere ve hobilere vakit ayırmanın ve düzenli bir şekilde spor/egzersiz yapmanın GSI puanını azalttığı saptanmıştır. Sonuç: Salgın dönemlerinde normal çalışma düzeni ve temposu ani bir şekilde değişen sağlık çalışanları ruhsal açıdan sorun yaşamışlardır. Ruhsal belirtiler bazı gruplarda daha sık saptanmasına rağmen katılımcıların büyük çoğunluğunun pandemide ruhsal açından zorlandığını belirtmiş olması önemlidir. Nitelikli sağlık hizmetinin sürdürülebilir olması halk sağlığı açısından önemlidir. Bu nedenle sağlık çalışanlarının pandemi gibi olağanüstü koşullarda ruhsal ve sosyal açıdan desteklenmesi kritik önemdedir. Konu hakkında daha fazla çalışma yürütülmesine ihtiyaç vardır. Böylece ilerleyen süreçte gelişebilecek yeni pandemiler veya olağanüstü koşullar ile daha etkin mücadele sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Psikolojik Dayanıklılık, Sağlık Çalışanları, SAVE-9, SCL-90-R.