Demokrasi eğitimine ilişkin tutum ölçeği geliştirme çalışması

Bu çalışmanın temel amacı, sınıf öğretmenlerinin demokrasi eğitimine ilişkin tutumlarını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin demokrasi eğitimine ilişkin tutum düzeylerinin cinsiyet, yaş ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Çalışma; amaca uygunluk açısından nicel bir araştırma olup tarama modelinde yapılan bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilindeki ilkokullarda görev yapmakta olan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada "Sınıf Öğretmenlerinin Demokrasi Eğitimine İlişkin Tutum Ölçeği "nin pilot ve nihai uygulaması için örneklem, evren içinden basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle 627 sınıf öğretmeni olarak belirlenmiştir. "Sınıf Öğretmenlerinin Demokrasi Eğitimine İlişkin Tutum Ölçeği "ni oluşturmak için literatür taraması yapılarak 25 maddelik taslak form oluşturulmuştur. Bu taslak form uzman görüşleri sonucu 20 maddeye düşürülmüştür. Kalan maddeler ölçek formatına dönüştürülerek, 5(Tamamen katılıyorum), 4(Katılıyorum), 3(Kararsızım), 2(Katılmıyorum), 1(Hiç katılmıyorum) şeklinde beşli likert tipi dereceleme ölçeği kullanılarak taslak ölçek elde edilmiştir. Pilot uygulama sonucu 255 sınıf öğretmeninden elde edilen verilerle açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmıştır. Bunun sonucunda bulunan faktörler altında çok yakın faktör yük değerlerine sahip oldukları görülen 9 madde ölçekten çıkarılmıştır. İki boyutlu ('Sınıf Yönetimine Yönelik Tutumları' ve 'Sınıf İçi İletişime Yönelik Tutumları' ) 11 maddeden oluşan bir ölçek elde edilmiştir. Geliştirilen ölçekle nihai uygulama 372 öğretmeden veri toplanarak sağlanmıştır. Söz konusu ölçek nihai uygulama sonucu elde edilen verilerle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılarak geçerliği sağlanmıştır. Ölçeğin genelinin güvenirliği için hesaplanan Cronbach Alpha Katsayısı ,882 olarak bulunmuştur. Cronbach Alpha ölçüt değer aralıklarına bakıldığında eldeki ölçeğin oldukça yüksek düzeyde güvenirlik işaret eden katsayı değerine sahip olduğunu ve ölçeğin güvenirlik düzeyi yüksek ölçme sonuçlarının elde edilebileceğini göstermektedir. Sınıf öğretmenlerinin demokrasi eğitimine ilişkin tutum düzeylerinin değişkenler açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğine bakıldığında; cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılığın oluşmadığı, yaş değişkenine göre 46 yaş ve üzeri olan öğretmenler lehine, kıdem değişkenine göre ise 21 yıl ve üzerinde görev yapan öğretmenler lehine anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Demokrasi Eğitimi, Demokratik Davranışlar, Demokratik Sınıf