Dini inanç bağlamında tüketici bilinç düzeyi ile hedonik ve sorumlu tüketimin belirlenmesine yönelik ampirik bir çalışma

Bu araştırmanın temel amacı, tüketicilerin dini inanç bilinç düzeylerinin hedonik (hazcı), sorumlu ve sürdürülebilir tüketim üzerinde doğrudan ve dolaylı etkileşimlerini keşfedici ve doğrulayıcı analiz yöntemleriyle tespit etmektir. Bunun yanı sıra dini inanç ve tüketim değişkenlerinin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da inceleNecektir. Araştırma evrenini; 18 yaşından büyük genel tüketiciler oluşturmaktadır. Nicel araştırma yönteminin (nicel araştırma deseni) kullanıldığı araştırmada, veriler çevrimiçi (online) anket tekniği ile toplanmıştır. Değerlendirmeye alınan ve verilerin analizinde kullanılan toplam anket sayısı 685'tir. Araştırmada kullanılan başlıca istatistiksel analizler; betimleyici istatistikler, keşfedici faktör analizi, farklılık testleri, doğrulayıcı faktör analizi ve yol (path) analizi şeklindedir. Verilerin analizinde SPSS ve AMOS paket programları kullanılmıştır. Araştırmanın doğrulayıcı karakterli analiz sonuçlarına göre; tüketicilerin dini inanç bilinç düzeylerinin (iç, dış güdümsel dindarlık ve sekülerizme dayalı sonuç) hedonik (hazcı) tüketim (gösteriş, eğlence, hediyeleşme ve sosyalleşme amaçlı tüketim) üzerinde anlamlı ve negatif yönlü doğrudan bir etkisi olmuştur. Tüketicilerin dini inanç bilinç düzeylerinin (iç, dış güdümsel dindarlık ve sekülerizme dayalı sonuç) sorumlu tüketim (sadelik, tasarruf, doğal ve etik amaçlı tüketim) üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü doğrudan bir etkisi olmuştur. Son olarak tüketicilerin dini inanç bilinç düzeylerinin (iç, dış güdümsel dindarlık ve sekülerizme dayalı sonuç) yerli ürün tüketimi ve sürdürülebilir tüketim (geri dönüşüm, bilinçli ve çevreci tüketim) üzerinde pozitif yönlü ve dolaylı bir etkisi olmuştur. Dini inanç boyutu ile hedonik tüketim boyutları arasında çok zayıf bir ilişki olduğu saptanmıştır. Diğer yandan dini inanç boyutu ile sorumlu tüketim boyutları arasında çok zayıf bir ilişki saptanmıştır ve son olarak dini inanç boyutu ile sürdürülebilir tüketim boyutları arasında yine çok zayıf bir ilişki saptanmıştır.