Dinler arası ilişkiler perspektifinden Japonya'da Şintoizm-Budizm etkileşimi

"Dinler Arası İlişkiler Perspektifinden Japonya'da Şintoizm-Budizm Etkileşimi" başlıklı bu tez çalışmasında, Japonya'da dini yapı, bu dini yapının tarihsel arka planı, Şintoizm ve Budizm'in tanrı, kutsal kişi, mabet ve ritüel eksenli etkileşimleri ele alınmıştır. Çalışmanın amacı kozmopolit bir dini yapıya ev sahipliği yapan Japonya'nın başat dinlerinden Şintoizm ve Budizm'i belirli unsurlar üzerinden karşılaştırmak ve dini unsurların kökenlerine ve aidiyetlerine dair bir çıkarım ortaya koymaktır. Bu iki dinin birbirlerini etkiledikleri noktalar ve tarihsel süreç içerisindeki değişimleri, Japonya'da din olgusunu anlama bakımından önemlidir. Birinci bölümde, Japonya'daki dini yapıyı yansıtması bakımından Şintoizm, Budizm, Ruizm, Daoizm, Hıristiyanlık, İslam ve bu dinlerin alt ekollerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Şintoizm ve Budizm'in tanrı ve kutsal kişi anlayışı, mabet, ritüel konularında karşılaştırması yapılmıştır. Bu karşılaştırma, iki dinin kesişim noktaları, benzerlik ve farklılıkları, pratikte etkileri gibi konuları içermektedir. Tarihsel ve mukayeseli metotla incelenen alt başlıklarla Japonya'da Şintoizm ve Budizm'in tanrı ve kutsal kişi anlayışı, mabet yapısı, ritüeller ve kullanılan nesneler noktasında birbirlerinden etkilendikleri, çeşitli ritüellerde ise salt bir ayrılma gözlemlenmese de uygulama alanını paylaştıkları görülmüştür. Şintoizm ve Japon Budizmi'nin birbirine yakın zamanlarda kurumsallaştıkları bilinmektedir. Bu tarihsel gerçeklik dolayısıyla iki dinin aynı zaman ve coğrafya özelinde beraber var olabilmek için etkileşim ve dönüşümleri kaçınılmaz olmuştur. Bu etkileşimin yönü ve etkisi dönemsel olarak değişime uğramış, bazı konularda Şintoizm'in, bazılarında ise Budizm'in baskın olduğu görülmüştür. Özellikle erken dönemlerde, Japon coğrafyasında varlık kazanmak ve yayılmak için daha ılımlı bir politika izleyen Budizm'in, zaman içerisinde senkretik yapıda daha baskın bir konuma ulaştığını, Şintoist anlayışı etkilediğini söylemek mümkündür. Japonya'da din anlayışının devlet ve siyasetle iç içe yapısı, kuşkusuz dini senkretizmi de etkilemiş, Budizm'in baskın konumu çeşitli müdahalelere maruz kalmıştır. Sonuç olarak, Japonya'da dini yapının, erken dönemlerden modern dönemlere kadar devam eden dönüşüm ve kurumsallaşma sürecinde olduğu, bu durumun da din olgusunun insanla ilişkili yapısı dolayısıyla doğal bir sürecin yansıması olduğu söylenebilmektedir.