Diyabetli bireylerin öz-bakım gücü ile diyabete ilişkin tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışma, diyabetli bireylerin öz-bakım gücü ile diyabete ilişkin tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemine; yapılan güç analizine göre 0.90 güç ve 0.05 tip I hata ile 89 hasta belirlenmiş olup 130 hasta alınmıştır. Veriler; Karaman Devlet Hastanesine Haziran–Kasım 2015 tarihleri arasında başvuran hastalar arasından Hasta Bilgi Formu, Öz-Bakım Gücü Ölçeği ve Diyabet Tutum Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testi, değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla ise spearman2srho korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmaya alınan diyabetli bireylerin % 93,1'si Tip II diyabete sahip, %59,2'i 56 yaş ve üzeri, %57,7'si kadın, %83,1'inin evli olduğu, %73,8' sinin ilkokul mezunu, %63,8'sinin 6ay - 9 yıl süresince diyabet hastası olduğu, %53,1'inin OAD+insülin tedavisi gördüğü, %57,7'sinin birinci derece yakınlarında diyabet hastasının olduğuve %56,2'sinin ise orta düzeyde tedaviye uyum sağladığını ifade ettikleri belirlenmiştir. Diyabetli bireylerin öz-bakım gücü puan ortalaması 94,69±21,92 olarak bulunmuştur. Birinci derece yakınlarında diyabet hastası olanlarda olmayanlara göre öz-bakım gücü anlamlı bir farklılık göstermektedir (U=1602,500;p<0,05). Birinci derece yakınlarında diyabet hastası bulunan hastalarda öz-bakım gücü ölçeği puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları diyabet tedavisine uyuma göre anlamlı farklılık göstermektedir (KW=9,892; p<0,05). Tedaviye iyi uyum sağladığını düşünen hastaların öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları son bir yıl içinde diyabet nedeni ile hastaneye yatma durumuna göre anlamlı bulunmuş olup (U=798,500; p<0,05) son bir yıl içinde diyabet nedeni ile hastaneye yatan hastaların öz-bakım gücü puan ortalamaları daha düşüktür. Öz-bakım gücü puan ortalamaları sigara kullanma değişkenine göre anlamlı farklılık göstermekle birlikte (KW=16,140; p<0,05) sigaraya bırakmış olan hastaların öz-bakım gücü puanları daha yüksek saptanmıştır.Egzersiz yapmayan katılımcıların öz-bakım gücü ölçeği puanları daha düşük olup öz-bakım gücü ölçeği puan ortalamaları, egzersiz yapma durumuna göre (KW=10,220; p<0.05) anlamlı bir farklılık göstermektedir. Diyabetli bireylerin diyabet tutum ölçeği puan ortalamaları 2,78±0,64 olarak bulunmuştur. Alt gruplarda puan ortalaması en yüksek tip II diyabetin ciddiyeti alt grubunda (3,42), en düşük puan ortalaması ise özel eğitim gereksinimi alt grubunda (1,64) bulunmuştur. Tip I diyabetli bireylerin toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalamaları (3,36±0,66) ve gestasyonel diyabetlilerin toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalamaları (3,45±0,01) pozitif yönde olmasına karşın tip II diyabetli bireylerin toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalaması (2,74±0,63) negatif yönde olduğu görülmektedir. Toplam diyabet tutum ölçeği puan ortalamalarıdiyabet tedavisine uyumu iyi olanlarda(2,97±0,59), orta düzeyde olanlarda (2,70±0,59) ve uyumu kötü olanlarda (2,22±1,00) negatif yönde olduğu ve puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu görülmektedir (p<0,05).Öz-bakım gücü ile diyabet tutum ölçeği arasında ise negatif yönlü zayıf anlamlı bir ilişki (0,20Anahtar Kelime: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hastalar = Patients ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care