Eğitim-istihdam ilişkisi bağlamında yükseköğretim programlarının değerlendirilmesi

Eğitim ve istihdam arasındaki ilişki, esas olarak bireyin ihtiyaç ve isteklerini karşılayabilmek amacıyla başlamıştır. Ancak özellikle son yıllarda teknolojik gelişmelerin etkisiyle üretim sürecinde ortaya çıkan değişiklikler, eğitim ve istihdam arasındaki ilişkileri daha da önemli hale getirmiştir. Nitelikli işgücü, genellikle eğitim almış kişilerden oluşmaktadır. Üniversite eğitimine sahip olanlar, nitelikli işgücüne sahip olarak adlandırılmaktadır. Ancak üniversite mezunlarının; iş gücü ve istihdamda bu kadar önemli iken, ülkemizde genç nüfusun hem de nitelikli işgücü olarak kabul edilebilecek eğitimli insanların, yeteri kadar istihdam edilemediğini görmekteyiz. Özellikle, gelişmiş ülkelerde, genç ve nitelikli insanlara fazla sahip olmadıkları için açıklarını işgücü transferi ile kapatmaya çalışırlarken, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, hâlihazırda sahip oldukları bu faktörün kıymetini nedense fazla bilememektedirler. Bu araştırmada kamu ve özel sektör açısından eğitim-istihdam ilişkisinin hangi boyutta olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Tarama modelinin kullanıldığı araştırmada, olasılıksız örnekleme yöntemlerinden gelişi güzel örnekleme yöntemi ile seçilen Fırat Üniversitesinden 253 öğrenci, 111 öğretim elemanı ile Elazığ İli özel sektör kuruluşlarında çalışan 109 kişi, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan 104 kişiye anket uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulardan birkaçı şunlardır; • Öğrenim görmekte olan öğrencilerin mezuniyet sonrası iş imkânları konusunda oldukça karamsar oldukları görülmüştür. • Öğretim elemanları vermiş oldukları eğitimin kamu ve özel sektörde hem istihdam hem de eğitimlerinin yeterliliği konusunda cinsiyet, fakülte, bölüm, yaş ve ünvandeğişkenleri açısından anketin bazı maddelerinde istatistiki olarak anlamlı görüş farklılıkları olduğu belirlenmiştir. • Özel sektörde işverenlerin diplomaya önem vermedikleri, kamu sektöründe ise diplomanın sadece işe alınmada bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda eğitim programlarının iş hayatının gerekleri ve bireyin beklentilerine göre şekillendirilmesi gereği bir kez daha ortaya çıkmıştır. Üniversitelerdeki uygulamalarının iş yaşamı için yeterli olmadığı uygulama içerikli derslerin bu açıdan gözden geçirilmesi önerilmektedir. Nitelikli ve rekabet edebilen bir işgücü için, yükseköğretim programlarının güçlendirilmesi gerekmektedir. Kamu ve özel sektöre yönelik yapılan istihdamlarda, eğitim öncelikli olarak dikkate alınması gereken konudur. Bunun dışındaki etkenler eğitime oranla daha çok dikkate alınmamalıdır. Kamu ve özel sektörde ihtiyaç duyulan personel açığı eğitimli kişilerden karşılamalıdır. Eğitim programları teknolojik gelişmelere ayak uydurabilecek bir hale getirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Eğitim, İstihdam, İşgücü, İşsizlik, Türkiye'de istihdam görünümü