Endüstriyel tasarım ve tasarım ürünlerinde tahakküm

Bu çalışma endüstri ve endüstri ürünü tarafından biyopolitik özne olarak beden üzerinde kurulan fiziksel ya da psikolojik tahakkümünü inceleyen ve tanımlayan kuramsal bir çalışmadır. Çalışmanın temel amacı endüstri ürünü tarafından yönlendirilen, kısıtlanan, baskılanan, dışlanan bedenleri eşit görerek gözlem yapmak; bu gözlemleri sosyoloji, felsefe ve endüstriyel tasarım alanlarına ait taramalarla örneklemek, tanımlamak ve sunmaktır. Bu sebeple biyopolitik özne kavramı çalışmanın beden ve endüstri ilişkileri üzerinden yaptığı analizleri ifade etmek adına önemli bir kavramdır. Bu ilişkileri örnekler üzerinden bir araya getirirken çalışma feminizm ve kuir kuram ile desteklenmiştir. Ayrıca örnekleri açıklamak ve ilişkilendirmek amacıyla eleştirel kuram ile yapılandırılmıştır. Endüstrinin, endüstriyel araçların ya da ürünlerin kullanıcı ile ilişkisini beden odaklı bir yaklaşımla sunan bu çalışma, tahakküm nesnesi kavramını tanımlayarak ürünün beden ile ilişkisini biyopolitik çerçevede eleştirel bir yaklaşımla inceler. Bu açıdan beden odaklı yaklaşım endüstri ve endüstri ürünlerinin kullanıcılarının bedenleri üzerinde uygulamaya koyduğu tektipleştirme, yok sayma, yönlendirme, kontrol etme, ayrıştırma veya kısıtlamaya dayalı yaptırımları incelemeyi ve örneklemeyi amaçlar. Uyguladıkları tahakküm anlamında ortak paydada incelenmeye uygun olan ürünler tahakküm nesneleri olarak tanımlanmış ve üç ana başlık altında toplanmıştır. Söz edilen ana başlıklar fiziksel perspektif, feminist perspektif ve psikolojik perspektif olarak belirlenmiştir. Endüstri ürününün beden ile ilişkisini ürünün uyguladığı yönlendirme, maruz bırakma, kısıtlama, dışlama ya da ötekileştirme üzerinden özetleyen başlıklar ürün tasarımında kullanılan antropometrik verilerin incelenmesi, sosyoloji tabanlı okumalar ve kişisel gözlemlerle oluşturulmuştur. Tasarım ürünleri sanayinin ve seri üretimin kısıtlamaları olmaksızın değerlendirilemez. Endüstriyel sınırlamalar kısmen tüketiciler üzerinde normatif davranışlar gösterirler. Bu durum tasarımcıyı tahakküm nesnelerini tasarlamaya iter. İncelenen ve örneklenen beden odaklı tahakküm nesneleri gelecekte vücut çeşitliliğine saygılı ve daha uygun endüstriyel ürünlerin tasarımına zemin sağlayabilir. Bu bağlamda çalışma içerisinde seçilmiş olan örnekler seri üretime dayanan kalıpyargıları sunarken, değişen koşullar, teknolojik imkanlar, bireysel ihtiyaçlar doğrultusunda endüstri ürününe farklı bir açıdan bakarak, ürün ve kullanıcı bedeni ilişkisini yeniden yorumlamanın, daha kapsayıcı, bütüncül ve eşitlikçi bir yaklaşımının imkanını vurgular.