Epigenetik regülasyonun ailesel akdeniz ateşi'nde fenotipik ekspresivite üzerine etkileri

Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA) ataklar halinde gelen ateş ve ona eşlik eden seröz zarların inflamasyonu, "peritonit", "artrit", "plörit" ve "erizipel benzeri eritem" ile karakterize otozomal resesif geçişli herediter bir hastalıktır. MEFV geni mutasyonları saptanan hastalar geniş bir fenotipik yelpazede karşımıza çıkmakta ve farklı bulgu ve şiddette AAA tanısı almaktadırlar. Bu çalışmada mutasyonlarının AAA'ne neden olduğu MEFV geninin, transkripsiyon ve translasyon ürünlerinin kantitatif ölçülmesi ve metilasyon durumunun incelenmesi, bu verilerin fenotip üzerine etkilerinin saptanması amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda MEFV geninin gen ekspresyonu mRNA ve protein düzeyinde ölçüldü ve metilasyon oranları belirlendi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Nefroloji polikliniğine başvuran 40 FMF hastası ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine kontrol amaçlı başvuran 32 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Hasta ve kontrol grubu MEFV mRNA seviyeleri karşılaştırıldığında, hasta grubunda ekspresyon seviyesinin istatiksel olarak anlamlı (p= 0.049) oranda azaldığı gösterildi. Bu sonuçla uyumlu olarak hasta grubunda pyrin seviyesinin de istatiksel olarak anlamlı (p:0.037) oranda azaldığı görüldü. Hasta grubu ve kontrol grubu metilasyon oranları karşılaştırıldığında hasta grubunda metilasyonun daha yüksek olduğu ancak bu farkın istatiksel olarak anlamlı (p:0.376) olmadığı saptandı. Çalışmaya katılan hastalar öncelikle MEFV geninde iki ya da daha çok mutasyon taşıyan (grup A1) ya da MEFV geninde sadece 1 mutasyon taşıyan hastalar (grup A2) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Gruplar hastalık başlangıç yaşı, atak sıklığı, tedavi yanıtı, ateş yüksekliği, karın ağrısı, göğüs ağrısı, eklem ağrısı ve erizipel benzeri eritem gibi bulguların varlığı açısından karşılaştırıldı. İki grup arasında yalnızca tedaviye yanıt açısından istatiksel olarak anlamlı düzeyde fark saptandı (p= 0.021). Ek olarak, literatürde Türk toplumunda en sık görülen mutasyon M694V olması ve AAA kliniğinin ağırlığıyla ilişkili bulunması nedeniyle grup 1'deki hastalar M694V homozigot olanlar ve olmayanlar olarak 2'ye ayrılarak klinik ve laboratuar sonuçları karşılaştırıldı. M694V homozigot olan grupta metilasyon oranı hafif (p= 0,07) düzeyde düşük olup bu oran istatiksel olarak anlamlı değildi. Ekspresyon ve pyrin düzeyleri arasında da istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Hastalar AAA'deki ağır fenotip ile ilişkili olduğunu bildiğimiz M694V mutasyonu ve hafif klinikle ilişkili olduğu gösterilmiş olan R202Q mutasyonu varlığına göre sınıflandığında da, klinik şiddet, mRNA, pyrin düzeyi ve metilasyon oranları arasında farklılıklar saptanmasına rağmen hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı değildi. Ancak bu sonuçlar yorumlanırken hasta sayımızın kısıtlılığı ve mutasyon dağılımının genişliğinin de göz önünde bulundurulması uygun olacaktır.