Erdem Bayazıt'ın eserlerinde yer alan dini ve manevi unsurların din psikolojisi perspektifinde incelenmesi

Adil Erdem Bayazıt, 1939-2008 yılları arasında yaşamıştır. Şairin yaşadığı yıllar hem Türkiye'de hem de dünyada dini, siyasi, sosyal anlamda sıkıntılı bir dönemdir. Bayazıt, yaşadığı dönemin zorluklarını eserlerine yansıtmıştır. O, okuyucusuna kurtuluş reçetesi olarak dini ve manevi değerleri sunmaktadır. Bayazıt Müslümanlara ve modernizmin çarkları arasında ezilmiş toplumlara dini ve manevi değerleri aşılamayı hedeflemiştir. Şair hayattayken edebi anlamda ve kişilik olarak Müslümanların takdirini elde etmiştir. Aynı zamanda vefatının ardından da Müslüman ve Türk gençlerine değerli eserleriyle yol göstermektedir. Onun sahip olduğu fikirler, yaşadığı dönemi aydınlatırken günümüze de ışık tutmaktadır. Bayazıt, şiirlerinde dini ve manevi unsurlara yer vermesinden ötürü din psikolojisi açısından incelenmeye değer eserler bırakmıştır. Bu çalışmada birinci bölümde; din, dindarlık, dindarlık boyutları ve değerlere yer verilmiştir. Verilen kavramlar ışığında Bayazıt'ın eserlerine yansıyan dini duygu tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Bayazıt'ın hayatı kısaca ele alınmıştır. Bir eserin verdiği mesajı yeterince anlamak için müellifin iç dünyasının bilinmesine ihtiyaç vardır. Bu yüzden şairin yaşamında gerçekleşen önemli dönüm noktalarına yer verilerek kişiliğini şekillendiren olaylar aktarılmıştır. Bu bölümde şairin fikri alt yapısına ve eserlerine de yer verilmiştir. Bayazıt her zaman Müslüman halkların birlik ve beraberlik duygusuyla hareket ederek güçlerini birleştirmelerini ve dimdik ayakta kalmalarını istemektedir. Batı'nın modernizm olarak dayattığı her türlü maddeyi reddederek, İslami değerleri öne çıkarmayı hedeflemiştir. Müslümanları güçlü kılma ülküsünü her zaman kalemiyle diri tutmayı başarmıştır. Üçüncü bölümde çalışmanın yöntemi açıklanmıştır. Dördüncü bölümde inanç ve ibadet unsurları açıklanıp, insan üzerine etkileri din psikolojisi açısından ele alınmıştır. Bu açıklamalardan hareketle, eserlerde yer alan dini unsurlar belirtilerek din psikolojisi perspektifinde yorumlanmıştır. Dini anlamda Bayazıt'ın eserlerinde ön plana çıkan kavramlar; Allah, peygamber, cami, namaz, abdest, oruç, dua, cennet, haram, Mekke, Medine, ezan, Kur'an, zikir, Müslüman, iman olarak tespit edilmiştir. Eserlerde tespit edilen değerlerin açıklamaları yapılarak şiirlerde yer alan örnekler üzerinden din psikolojisi açısından yorumlanmıştır. Bayazıt'ın eserlerinde tespit edilen değerler şunlardır; dini duygu, akıl, ahlak, adalet, sevgi, dostluk, saygı, cesaret, sabır ve sebat, birlik beraberlik, umut, ülkücülük-idealistlik, vefa, yardımseverlik, çalışkanlık, empati, rol-model, öz denetim, tarih bilinci, kadın, vatan, mücadele-yılmazlık. Bu çalışmada yer alan değerlerin çerçeve planı oluşturulurken öncelikle Hayrani Altıntaş'ın İslam Ahlakı kitabından yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bayazıt, değerler, erdem, maneviyat, din psikolojisi