Sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeleri kapsamındaki davranışlarının okul yöneticilerinin algılarına göre değerlendirilmesi (Diyarbakır ili örneği)

Bu araştırmada, bünyesinde sınıf öğretmeni bulunduran ilköğretim kurumlarında (ilkokul ve ortaokul) görev yapan okul yöneticilerinin algılarına göre, sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeler kapsamındaki davranışları benimseme düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Genel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın evrenini, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili merkez ilçelerinde bulunan (Bağlar, Kayapınar, Sur, Yenişehir) resmi ilköğretim kurumlarında görev yapan 544 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Örneklemini ise, amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan "ölçüt örnekleme" yöntemi ile seçilen 196 ilköğretim kurumunda görev yapan 313 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Manalova (2010) tarafından geliştirilen 6 faktör ve 71 maddeden oluşan "Mesleki Etik İlkeler Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin çözümlenmesi SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) paket programından yararlanılarak yapılmıştır. Verilerin analizi ve yorumunda bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA), Kruskal-Wallis H testi ve Mann-Whitney U testinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi ,05 olarak alınmıştır. Verilerin analizinden özetle aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir: Sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeleri kapsamındaki davranışlarının okul yöneticilerin algılarına göre değerlendirilmesine ilişkin boyutlar temelinde genel katılım düzeyleri göz önünde bulundurulduğunda; okul yöneticilerinin tüm boyutlara ilişkin puan ortalamalarının üst düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca boyutlar temelinde katılım düzeylerine göre bir sıralama yapıldığında, azalan bir sırada; okula yönelik mesleki etik ilkeler ( =4,20), topluma yönelik mesleki etik ilkeler ( =4,13), öğrencilere yönelik mesleki etik ilkeler ( =4,13), velilere yönelik mesleki etik ilkeler ( =4,05), mesleğe yönelik mesleki etik ilkeler ( =3,99) ve meslektaşlara yönelik mesleki etik ilkeler ( =3,86) şeklinde olduğu görülmüştür. Maddeler bazında okul yöneticilerinin algılarına göre sınıf öğretmenlerinin en yüksek düzeyde, "Velilere karşı kaba ve hakaret içeren sözcükler kullanmaktan kaçınır." ( =4,48) ve "Öğrencilerin onurunu korur." ( =4,46) maddelerine katılım gösterdikleri tespit edilmiştir. Buna karşılık en düşük düzeyde ise, "Meslektaş toplantılarında yapıcı eleştiride bulunur." ( =3,48) ve "Meslektaşlarıyla öğretimsel bilgiyi paylaşır." ( =3,51) maddelerine katılım sağladıkları görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeleri kapsamındaki davranışları benimseme düzeylerinin, okul yöneticilerinin algılarına göre değerlendirilmesine ilişkin olarak ele alınan demografik değişkenlerden; (1) yaş (2) mesleki kıdem (3) okulun bulunduğu ilçe (4) okulun bulunduğu yer (5) yöneticilik süresi ve (6) öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Ancak (1) cinsiyet ve (2) görev türü değişkenlerine göre anlamlı herhangi bir farklılık görülmemiştir. Bağımsız değişkenlere göre elde edilen veriler incelendiğinde; cinsiyet değişkeninde anlamlı bir farklılığın bulunmadığı, ancak kadın okul yöneticilerinin boyutların tamamında sınıf öğretmenlerinin etik ilkeleri benimsemelerine yönelik katılım düzeylerinin erkek okul yöneticilerine nazaran daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaş değişkenininde, okul yöneticilerinin yaşı arttıkça, sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeleri kapsamındaki davranışları benimseme düzeylerine ilişkin algılarının yükseldiği tespit edilmiştir. Mesleki kıdem değişkeninde, okul yöneticileri meslekte yıllar içerisinde tecrübe kazandıkça, sınıf öğretmenlerinin topluma yönelik mesleki etik ilkeleri boyutundaki davranışlara daha uygun davrandıklarını düşünülmektedir. Ancak bu durum meslektaşlara yönelik mesleki etik ilkeri boyutunda farklılaşarak tecrübe azaldıkça sınıf öğretmenlerinin meslektaşlara yönelik mesleki etik ilkeleri boyutundaki davranışlara daha uygun davrandıklarını düşündükleri görülmüştür. Görev türü değişkeninde, okul yöneticilerinin algılarında anlamlı farklılık tespit edilememiş ancak sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeleri kapsamındaki davranışlarına ilişkin boyutların tamamına yönelik katılım düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okulun bulunduğu ilçe değişkeninde, Yenişehir ve Kayapınar ilçelerinde görev yapan okul yöneticilerinin, sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeler kapsamındaki davranışları benimseme düzeylerine ilişkin algılarının, Bağlar ve Sur ilçelerinde görev yapan okul yöneticilerine nazaran daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Okulun bulunduğu yer değişkeninde, köy okullarında görev yapan okul yöneticilerinin ilçe merkezinde görev yapan okul yöneticilerine nazaran, sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeler kapsamındaki davranışları benimseme düzeylerine ilişkin algılarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yöneticilik süresi değişkeninde, topluma yönelik boyutta yöneticilik süresi fazla olan okul yöneticilerinin algıları anlamlı bir şekilde daha yüksek iken, meslektaşlara yönelik boyutta ise yöneticilik süresi daha az olan okul yöneticilerinin algılarının anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğrenim durumu değişkeninde, öğrenim durumu arttıkça beklentilerin de artmasına paralel olarak, lisans mezunu okul yöneticilerinin, sınıf öğretmenlerinin mesleki etik ilkeleri kapsamındaki davranışları benimseme düzeylerine ilişkin algılarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.