Farklılaştırılmış öğretim araştırmalarının eğilimi: Bibliyometrik ve içerik analizi

Farklılaştırılmış öğretim, bireysel farklılıkları önemseyen bir anlayışla öğretim programının içerik, süreç, öğrenme ortamı ve ürünlerde yapılan değişiklikler ve düzenlemeleri ifade eden köklü ve etkili bir yaklaşımdır. Bireylerin ilgi, hazırbulunuşluk ve yeteneklerini odağa alan farklılaştırılmış öğretim hakkında geçmişten günümüze birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışma ile günümüzde önemi giderek artan farklılaştırılmış öğretim hakkında yapılan çalışmaları inceleyerek konu ile ilgili eğilimleri belirlemek ve genel bir çerçeve oluşturmak amaçlanmaktadır. Bu amaçla Web of Science, YÖK Tez, Sobiad, DergiPark ve TR Dizin veri tabanlarında yayımlanan toplam 1,222 farklılaştırılmış öğretim konulu bilimsel araştırmaların incelemelerinde, bibliyometrik yöntem ve doküman analiz yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmada 1981 ve 2021 yıl aralığında Web of Science veri tabanında farklılaştırılmış öğretim konulu 1067 uluslararası eğitim makalesinin verileri bibliyometrik analiz ile çözümlenmiştir. 2006 ve 2021 yıl aralığında, YÖK Tez, Sobiad, TR Dizin ve Dergi Park veri tabanlarında yayımlanan 155 tez ve makale çalışmasının içerik analizi yapılmıştır. Uluslararası araştırmalarda yapılan analizlerde en çok atıf alan kelime, yazar, ülke, organizasyon, kurum ve dergiler tespit edilmiştir. Ulusal araştırmalarda ise tezler ve makalelerin araştırma amaçları, yöntemleri, veri toplama araçları, örneklem sayısı ve grupları ortaya konulmuştur. Bulguların gösterimi bibliyometrik haritalar, tablolar, grafik ve şekillerle sunulmuştur. Web of Science veri tabanındaki makalelerin çözümlenmesinden elde edilen bulgulara göre 1981 yılından bu yana, en fazla 2019 yılında çalışmanın yayımlandığı, en fazla atıfın 2021 yılında yapıldığı tespit edilmiştir. En çok atıf alan kurumun VRIJE Üniversitesi (Hollanda) ve en çok atıf alan derginin Öğretmenlik ve Öğretmen Eğitimi dergisi (Teaching and Teacher Education) olduğu tespit edilmiştir. En çok atıf alan ülkeler sırasıyla ABD, Belçika ve Hollanda 'dır. Konunun farklı kıtalarda yayımlanıyor olması evrensel anlamda araştırılmaya değer bir konu olarak görülmeye başlanmasından kaynaklı olabileceği düşünülmektedir. Farklılaştırılmış öğretim hakkında araştırma kapsamına dahil edilen veri tabalarından ulaşılan en eski ulusal tez 2006'da ortaya konulmuştur. YÖK Tez, Sobiad, TR Dizin ve Dergi Park veri tabanlarındaki bulgulara göre bu konuda yüksek lisans tezlerinin sayısı, doktora tezlerinden fazladır. Ulusal alanyazında, 2018-2021 yılları arasında yayın sayısının arttığı ve en çok nicel araştırma yönteminin kullanıldığı tespit edilmiştir. Bunun yanında ortaokul örneklem grubunda çokça araştırma yapılırken, okul öncesinde oldukça az sayıda araştırma yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada yüksek atıf değerlerine sahip farklılaştırılmış öğretim konusunun araştırmacıların ilgilerini çekmeye devam ettiği ve farklılaştırılmış öğretimin teknoloji entegrasyonunun sağlanmasına yönelik çabaların devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda boyutlarla ilgili bulgular ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır. Son olarak, ileriki araştırmalara yönelik bazı öneriler sunulmuştur.