Fen Bilgisi Eğitimi Yüksek Lisans Programı öğrencilerinin pandemi sürecindeki akademik motivasyonları ile erteleme davranışları

Bu araştırmada, pandemi sürecinde fen bilgisi eğitimindeki tezli yüksek lisans öğrencilerinin akademik motivasyon ve akademik erteleme davranışlarını incelemek amaçlanmıştır. Çalışma, durum çalışması desenine sahip nitel bir yöntem araştırmasıdır. Katılımcılar Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi fen bilgisi eğitimi tezli yüksek lisans programı öğrencilerden amaçsal örnekleme türlerinden "maksimum çeşitlilik" örneklemesi kullanılarak seçilmiştir. Çalışma beşi erkek 14'ü kadın olmak üzere toplam 19 öğrenciden oluşan çalışma grubu ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan; "Katılımcı Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme" kullanılmıştır. Pandemiden dolayı katılımcılarla görüşmeler çevrimiçi ortamda gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin analizi için içerik analiz kullanılmıştır. Bulgular pandemi etkisi, akademik motivasyon, yüksek lisans programının özellikleri ve akademik erteleme şeklinde dört başlık altında rapor edilmiştir. Veriler yorumlanırken yedi tema (pandemi etkisi, akademik motivasyon, beklenti, yüksek lisans program özellikleri, çalışma stratejisi, akademik kazanımlar ve akademik erteleme) ortaya çıkmıştır. "Akademik motivasyon" ve "beklenti" temaları akademik motivasyon başlığı altında, "yüksek lisans program özellikleri", "çalışma stratejisi" ve "akademik kazanımlar" temaları ise yüksek lisans programının özellikleri başlığı altında yer almaktadır. Ayrıca gerekli durumlarda temalar altında kategoriler tanımlanmıştır. Pandemi etkisi "kişisel/genel", "iş" ve "teknoloji"; akademik motivasyon "içsel", "dışsal" ve "motivasyonsuzluk"; beklenti "tezden", "programdan" ve "karşılama durumu"; yüksek lisans program özellikleri "derslerin işlenişi", "ilgi alanı/çalışma konusu", "akademik etkinlikleri katılım", "zorluklar", "öğretim üyesi/danışman, "duyuşşal", "bilişsel" ve "davranışsal"; akademik erteleme "davranış şekli, önlem, duyuşsal sonuçlar, bilişsel sonuçlar, davranışsal sonuçlar ve sebep" kategorileri altında ele alınmıştır. Pandemi sürecinin psikolojik yorgunluk ve kısıtlamalardan kaynaklı sosyalleşememe şeklinde kişisel/genel; mesleği gerçekleştirememe şeklinde iş, uzaktan eğitimle tanışma ve teknoloji becerilerinin gelişmesi şeklinde teknoloji kategorilerinde katılımcıları etkilediği görülmüştür. Akademik motivasyon temasında katılımcıların mesleki ve kişisel gelişime önem vererek, içsel motivasyonlarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Katılımcıların yüksek lisans sürecinde genel olarak öz-yeterlik inançlarında bir artış olduğu görülürken, pandemi sürecinde motivasyon düşüklüğü yaşamalarına rağmen çeşitli motivasyon düzenlemesi stratejileri yoluyla akademik motivasyonlarını korumaya çalıştıkları görülmüştür. Katılımcılar tez çalışmaları ile alanda var olan açıklığı giderme ve fen eğitiminin niteliğini artırmayı, programdan ise öğrencilerin gelişimine katkı sağlama ve fen eğitimi alanında kendilerini geliştirmeyi beklediklerini belirtmişledir. Çoğunluğunun genel olarak yüksek lisans sürecinde beklentilerini karşıladıkları, pandemi döneminde ise beklentilerinde de bir değişikliğin meydana gelmediği görülmüştür. Yüksek lisans programının özelliklerinde katılımcılar pandemi sürecinde yüz yüze etkileşimin eksikliğini hissetmelerine rağmen yüksek lisans öğreniminin uzaktan öğrenim yoluyla mümkün olabileceğini belirtmişlerdir. Katılımcıların çalışırken teslim tarihi yaklaşan görevlere öncelik verdikleri görülmüştür. Katılımcılar yüksek lisans eğitiminden en çok alan eğitimi ve bilimsel araştırma yöntemleri hakkında kazanımlar elde etmişlerdir. Katılımcıların akademik erteleme davranışını yapmamak için verilen görevleri zamanında yapmaya çalıştıkları ancak pandemi döneminde akademik çalışmaları yürütmede zorlandıkları tespit edilmiştir. Önlem olarak için her gün az da olsa ders çalıştıkları ve uykusundan fedakârlık ettikleri görülmüştür. Yüksek lisans öğrencilerinin içsel motivasyona sahip oldukları ve zorlu pandemi döneminde çeşitli motivasyon düzenleme stratejileri kullanarak akademik erteleme davranışlarını önlemeye çalıştıkları görülmüştür. Bundan yola çıkarak lisansüstü eğitim süresince öğrencilerin motivasyonlarını artırıcı destek sunulmalıdır. Ayrıca pandemi döneminde katılımcılar deneyimledikleri zorunlu uzaktan eğitim faaliyetleri sonucunda yolda harcadıkları zamanı akademik çalışmalarına ayırarak değerlendirdiklerini belirtmişlerdir. Bu sebeple tezli yüksek lisans programlarında öğretim üyesi ve öğrenciler arasındaki etkileşimin arttırılması sağlanarak derslerin bir kısmının ya da tamamının uzaktan eğitim yoluyla gerçekleştirilmesine olanak sağlayacak yasal düzenlemelerin yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Akademik Erteleme, Akademik Motivasyon, Fen Eğitimi, Pandemi, Lisansüstü Öğrencileri