Fen bilimleri öğretmenlerinin basınç konusundaki alan bilgilerinin tanımlanması ve ölçülmesi

Bu araştırmanın genel amacı fen bilimleri öğretmenlerinin basınç konusundaki alan bilgilerinin tanımlanarak ölçülmesidir. Çalışmaya, Tekirdağ ilinin Çerkezköy ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı ortaokullarda görev yapan rastgele seçilmiş 5 fen bilimleri öğretmeni katılmıştır. Çalışma nitel bir araştırma yöntemi olan durum çalışmasıdır. Öncelikle katı, sıvı ve açık hava basıncı konularını kapsayan ve MEB kazanımlarına uygun 12 tane açık uçlu soru içeren bir sınav hazırlanmıştır. Kapsam geçerliği için 2 uzman görüşü alınmıştır. Sınav, MEB'e bağlı ortaokullarda okuyan, 8. ve 9. sınıf 159 öğrenciye, veli izinleri alındıktan sonra uygulanmıştır. Öğretmenlerin konu alan bilgilerini ölçmek amacıyla kullanılmak üzere her bir soruya verilen öğrenci cevapları tasnif edilmiştir. Daha sonra fen bilimleri öğretmenlerinin basınç konu alan bilgilerini belirlemeye yönelik, yedi adet soru içeren yarı yapılandırılmış bir görüşme protokolü hazırlanmıştır. Protokol hazırlanırken, Frank ve Speer'ın (2013) kullandıkları sorulardan da yararlanıldı. Farklı okullardan rastgele seçilmiş 5 fen bilimleri öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirildi. Ses kaydı altına alınan görüşmeler, metin dosyası haline dönüştürülmüştür. Metin dosyası Otero ve Harlow'un (2009) belirttikleri transkript yazım kurallarına göre oluşturulmuştur. Toplanan veriler betimsel istatistik ve içerik analizi yapılarak irdelendi. Oluşturulan kodlar ve temalar 2 uzman tarafından da incelendi. Çalışmanın kuramsal çerçevesi Ball, Thames ve Phelps (2008)'in rapor ettiği öğretim için matematiksel bilgiyi çalışma yaklaşımına dayanmaktadır. Bu bağlamda konu alan bilgileri yaygın alan bilgisi, özel alan bilgisi, alan ve öğrenci bilgisi, alan ve öğretim bilgisi gibi temalara ayrılmıştır. Bu çalışmada her temaya farklı bir renk atanmıştır. Öğretmen görüşmelerini içeren metin dosyası, temalara uygun renklendirilerek analiz edilmiştir. Ayrıca doğru bilgiler A, kısmen doğru bilgiler B, yanlış bilgiler C olarak kodlanmıştır. Her soruya ait öğretmen ifadeleri temalar ve kodlara uygun olarak tablolaştırılmıştır. Neredeyse tüm öğretmen ifadeleri kullanılmıştır. Verilen ifadelerin frekans ve frekans yüzdeleri hesaplanmış ve sayısal veriler incelenmiştir. Bu araştırma ile fen bilimleri öğretmenlerinin basınç konusuyla ilgili alan bilgileri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin yaygın alan, özel alan, alan ve öğrenci, alan ve öğretim bilgilerine farklı frekanslarda sahip oldukları görülmüştür. %36,63 doğru, %46,54 kısmen doğru, %16,83 yanlış yaygın alan bilgisine, %37,08 doğru, %37,64 kısmen doğru, %25,28 yanlış özel alan bilgisine, %74,28 doğru, %15,72 kısmen doğru, %10 yanlış alan ve öğrenci bilgisine, %41,07 doğru, %33,93 kısmen doğru, %25 yanlış alan ve öğretim bilgisine sahip oldukları görülmüştür. Bu sonuçlarına bakıldığında basınç konusunda öğretmenlerin eksik konu alan bilgisine sahip oldukları saptanmıştır. İlgili alan yazın incelendiğinde, fen öğretmeni bilgisinin Ball ve diğerlerinin (2008) yaklaşımına göre incelendiği bir araştırmaya rastlanmamıştır. Basınç konusuyla ilgili olarak öğrenci bilgisi, aday öğretmen bilgisi veya öğrenci başarısı hakkında yüksek lisans ve doktora tezleri olduğu görülmüştür. Pedagojik alan bilgisi kapsamında farklı disiplinlerde çalışmalara sıkça rastlanmıştır. Dolayısıyla, fen öğretmenlerinin basınç konusuna ait alan bilgilerinin Ball ve diğerlerinin (2008) yaklaşımına göre incelendiği bu çalışmanın alan yazınına önemli katkılar sağlaması umulmaktadır. Bu tür çalışmaların eğitim fakültelerine ve MEB'e faydalı bilgiler sunabileceği düşünülmektedir. Farklı fen konularında yapılacak benzer çalışmaların fen bilimleri öğretmenleri ya da öğretmen adaylarının alan bilgileriyle ilgili ciddi bir bilgi birikimi sağlaması beklenebilir. Böylece onların mesleki gelişimleri için gerekli hizmet öncesi ve hizmet içi çalışmaların niteliği geliştirilebilir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen Yeterlikleri, Konu Alan Bilgisi (KAB), Basınç, Öğretim İçin Fen Bilgisi