Futbolcularda oksijen tüketimi ve enerji harcamasının kalp atım hızı indeks yöntemi ile değerlendirilmesi

Bu çalışma futbolcularda maksimal oksijen tüketimi (VO2maks) ve farklı egzersiz şiddetlerinde enerji harcamasının hesaplanmasında kalp atım hızı indeks (KAHindeks) yönteminin geçerliğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya en az 3 yıldır müsabakalara katılan 54 erkek futbolcu gönüllü olarak katılmıştır. Dinlenik kalp atım hızı (KAHdin) ölçümünden sonra koşu bandında indirekt kalorimetrik yöntem (İK) ile giderek artan şiddette egzersiz protokolünde submaksimal ve maksimal oksijen tüketimi ölçülmüştür. Test sırasında katılımcıların her iş yükünde oksijen tüketimi (VO2) ve KAH değerleri kaydedilmiştir. KAHindeks değeri, KAHegzersiz/KAHdin oranından hesaplanmıştır. KAHindeks değerleri kullanılarak VO2maks ve rezerv KAH'ın (KAHR) < %75, %75-90 ve > %90'ına karşılık gelen şiddetlerde enerji harcaması tahmin edilmiştir. Her katılımcı için her bir hızda hesaplanan KAHindeks ve MET olarak VO2 değerleri arasındaki ilişki için regresyon analizi yapılmıştır. Ölçülen ve tahmin edilen VO2maks ve 3 farklı şiddette (<%75 KAHR, %75-90 KAHR ve >%90 KAHR) enerji harcaması değerleri arasındaki farklar Eşleştirilmiş t-testi ile belirlenmiştir. Ölçülen ve hesaplanan VO2maks ve enerji harcaması arasındaki fark ortalaması (hata) ve tutarlılık alt ve üst sınırları Bland-Altman grafikleme yöntemi ile belirlenmiştir. Aynı zamanda ölçülen ve hesaplanan değişkenler arasındaki uyum düzeyi Lin'in uyumluluk (Concordance) korelasyon katsayısı (ρc) ile belirlenmiştir. MET (VO2) ve KAHindeks değerleri arasında yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0.721; p = 0.000). KAHindeks yöntemi ile tahmin edilen VO2maks anlamlı derecede düşüktür (%11,1) (p = 0.000). Benzer şekilde her bir şiddette KAHindeks yöntemi ile hesaplanan enerji harcaması İK'dan anlamlı derecede düşüktür (< %75 KAHR için t = 10,17 ; p = 0.000, %75-90 KAHR için t = 6.37; p = 0.04 ve >%90 KAHR için t = 3.52; p = 0.001). Bland-Altman grafikleme VO2maks için tutarlık sınırları arasındaki mutlak farkın büyük olduğunu göstermiştir. Tüm şiddetlerde hesaplanan ve ölçülen enerji harcaması değerlerinin ortalaması ve farkları arasında ilişki (trend) anlamlıdır (< %75 KAHR r = -0.36; p = 0,000, %75-90 KAHR için r = -0,44; p = 0,000 ve >%90 KAHR için r = -0,33; p = 0,000). İK ve KAHindeks yöntemi arasındaki Lin'in uyumluluk (Concordance) korelasyon katsayısı VO2maks için ρc = 0.05, <%75 KAHR için ρc = 0,48, %75-90 KAHR için ρc = 0,26, >%90 KAHR için ρc = 0,42 ve tüm şiddetler için zayıftır. Bu çalışmanın bulguları futbolcularda KAHindeks yönteminin VO2maks'ın tahmin edilmesinde kullanılamayacağını ancak farklı şiddetlerde enerji harcamasının değerlendirilmesinde kullanılabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Futbol, Kalp Atım Hızı İndeksi, Enerji Harcaması, Maksimal Oksijen Tüketimi