H. Salih Zengin'in eserlerinde kök değerler

Geçmişten günümüze değerlerin birey ve toplum tarafından benimsenmesi, yaşanması ve gelecek kuşaklara aktarılması üzerinde önemle durulmuştur. Bu kapsamda değer, değerler eğitimi, çocuk edebiyatında değerler ve çocuk kitaplarında değerlerin yansıtılma biçimleri ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. 2017 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan müfredat yenilemesinde değerler "adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik" olmak üzere on kök değer şeklinde sınıflandırılmıştır. Dolayısıyla bu çalışmada, günümüz çocuk edebiyatı yazarlarından H. Salih Zengin'in çocuklara yönelik kurgusal eserlerinin Millî Eğitim Bakanlığının belirlediği on kök değer bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada verilerin tespit sürecinde nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemi, verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, H. Salih Zengin'in "Devekuşları Plan Yapmaz, Masallı Eğitim Seti (10 Kitap), Çok Serin Hikâyeler, Çok Mavi Hikâyeler, Şişkonun Bütün Adamları -1. Dönem-, Şişkonun Bütün Adamları -2. Dönem-" adlı on beş eserinden elde edilmiştir. Eserlerde yer alan değerler, değerlerin görülme sıklıkları ve bulunduğu sayfalar tespit edilmiş; bulgular, tablo ve metin hâlinde kayda geçirilip betimsel analiz yöntemi ile yorumlanmıştır. Çalışmaya konu olan eserlerde bütün kök değerlerin işlendiği, en sık kullanılan değerin "sevgi"; en az değinilen değerin ise "vatanseverlik" olduğu gözlenmiştir. Bununla birlikte incelenen birçok eserde, değerlerin doğrudan kullanımlarının yanında dolaylı kullanıldıkları da belirlenmiştir. Yine eserlerde, olumlu değerler yer aldığı gibi özellikle Şişkonun Bütün Adamları roman serisinde olumsuz değerlerin varlığı da dikkat çekmiştir. Yapılan değerlendirmeler doğrultusunda H. Salih Zengin'in incelenen eserlerinin kök değerler açısından önemli bir içeriğe sahip olduğu, TDÖP'de belirtilen kök değerleri yansıttığı ve programın amacıyla uygunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Bu yönüyle eserlerin değerler eğitimi ve Türkçe eğitimi alanlarıyla birlikte ilköğretim ders kitaplarında kullanılabilecek özellikler barındırdığı sonucuna varılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler ışığında çocuk kitapları kaleme alınırken kök değerlerin işlenmesi konusunda dikkat edilmesi gerekenlere yer verilmiş, aynı zamanda çocukların eser seçimine rehberlik edecek ebeveynlere ve H. Salih Zengin ile ilgili çalışma yapacak olan araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: H. Salih Zengin, Kök Değerler, Türkçe Dersi Öğretim Programı, Çocuk Edebiyatı, Çocuk Kitapları.