Hemşirelerin mesleki değerleri ile bakımda bilinçli farkındalıkları arasındaki ilişkide özerklik tutumlarının aracı rolü

Amaç: Bu araştırma, hemşirelerin mesleki değerleri ile hemşirelik bakımında bilinçli farkındalıkları arasındaki ilişkide mesleki özerklik tutumlarının aracı bir role sahip olup olmadığını ve bu değişkenlerin birbirlerini etkileme düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tipte tasarlanan araştırmanın örneklemini, bir devlet hastanesinde görev yapan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 313 hemşire oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında; "Kişisel Bilgi Formu", "Hemşirelerin Mesleki Değerler Ölçeği (HMDÖ)", "Hemşirelerin Mesleki Özerkliğe Yönelik Tutum Ölçeği (HMÖ-TÖ)" ve "Hemşirelik Bakımında Bilinçli Farkındalık Ölçeği (HBBFÖ)" kullanılmıştır. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (Hayes PROCESS makrosu) kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Hemşirelerin HMDÖ puan ortalaması 120.10 ± 17.97, HMÖ-TÖ puan ortalaması 76.13 ± 14.33 ve HBBFÖ puan ortalaması 50.21 ± 8.97 olarak saptanmıştır. Mesleki değerler ile özerklik tutumu (r=0.207, p<0.001) ve bilinçli farkındalık (r=0.584, p<0.001) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Yapılan aracılık analizi sonucunda, mesleki değerlerin bilinçli farkındalık üzerindeki etkisinde özerklik tutumunun kısmi aracı (β=0.049, p<0.05, %95 CI [0.017-0.082]) rol üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca mesleki deneyim süresi artışının ve meslek örgütü üyeliğinin tüm ölçek puanlarını anlamlı düzeyde artırdığı saptanmıştır. Sonuç: Hemşirelerin mesleki değerleri, bakımda bilinçli farkındalığın en temel belirleyicisidir; ancak bu değerlerin nitelikli bir farkındalığa dönüşebilmesi için özerk karar alma tutumunun süreci güçlendiren bir mekanizma olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin klinik sahadaki bağımsız karar verme yetkilerinin desteklenmesinin, hastaya sunulan bakımın farkındalık düzeyini ve kalitesini artıracağı sonucuna varılmıştır.