Hepatit b ve c virüsü ile enfekte hastaların tedavisinde ilaç kaynaklı sorunlar

Bahap, M., Hepatit B ve C Virüsü İle Enfekte Hastaların Tedavisinde İlaç Kaynaklı Sorunlar, Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, Klinik Eczacılık Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2018. Hepatit B ve C dünya çapında siroz ve hepatoselüler karsinomun önde gelen nedenidir. Düşük tanı oranı ve klinik bakım hizmetlerine zayıf erişim, hepatit B ve C ile ilişkili morbidite ve mortalite açısından büyük risk oluşturmaktadır. Hepatit B veya C ile enfekte hastalarda bilgi ve farkındalık eksikliği sıklıkla yanlış bilgilendirmeye, korunma ve tedavide yetersizliklere ve hastaların damgalanmasına yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hepatit B ve C hastalarının kullandığı ilaçlara ilişkin olarak klinik eczacı tarafından saptanan ilaç kaynaklı sorunların yönetimi, hastaların tedaviye uyuncunun iyileştirilmesi, ayrıca bu hastaların hastalık hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenerek eksik veya yanlış bilgiye sahip hastalara klinik eczacı tarafından yapılan bilgilendirmenin katkısının değerlendirilmesidir. Bu çalışma Ekim 2017–Nisan 2018 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı ve İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Bilim Dalı polikliniklerinde yürütülmüştür. Hepatit B ile enfekte 149, hepatit C ile enfekte 13 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastalarla başlangıçta ve 3 ay sonra görüşülerek bilgi anketi, ilaç uygunluğu ile ilaç uyuncu değerlendirme ölçekleri uygulanmıştır. Çalışmada klinik eczacı tarafından 15 hastada saptanan toplam 17 ilaç kaynaklı sorun nedeniyle hekime önerilerde bulunulmuş, bunlardan sadece biri kabul edilmemiştir. Doğrudan hastalara yapılan ilaç ile ilgili toplam 85 önerinin 7'si hariç hepsi hem hekim hem de hastalar tarafından kabul görmüş ve uygulanmıştır. Hepatit B ile enfekte hastalara bilgi anketi uygulandığında, önemli yanlış anlaşılmalar olduğu ve hastaların damgalanma eğilimi içinde olduğu görülmüştür. İlk görüşmede doğru cevap sayısı gençlerde, gelir ve eğitim düzeyi yüksek olan hastalarda daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). İkinci görüşmede doğru cevap sayılarında hem hepatit B hem de hepatit C ile enfekte tüm hastalarda anlamlı artışlar meydana gelmiştir (p<0,05). Bilgi eksikliğinin giderilmesinde ve hepatit B ve C ile mücadele hekimler ile birlikte klinik eczacıların iş birliği önemli rol oynamaktadır.