Kadın girişimcilerin iş kurma süreçlerinin incelenmesi: Amasya ili örneği

Bu çalışmanın amacı Amasya ilinde 2014-2018 yılları arasında düzenlenen Uygulamalı Girişimcilik Eğitimlerine katılarak girişimcilik sertifikası alan kadınların iş kurma sürecinde yaşadıkları deneyimlerin incelenmesidir. Kadınların çalışma hayatındaki varlığı, ekonomik büyüme ve sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlardandır. Türkiye'de kadınların iş gücüne katılımı ve istihdamı erkeklerin oldukça gerisindedir. Son yıllarda girişimcilik, kadınların çalışma hayatındaki varlığı, toplumsal hayata aktif katılımları ve ekonomik bağımsızlıklarını kazanmaları için bir araç olarak öne çıkmaktadır. Türkiye'de KOSGEB, kendi işini kurmak isteyen bireylere sağladığı eğitim, hibe ve uzman desteğiyle girişimcilik ekosistemine katılımlarını teşvik etmektedir. Özellikle Uygulamalı Girişimcilik Eğitimleri ile kadınların iş kurma süreçlerinde donanımları artırılarak başarıya ulaşmaları hedeflenmektedir. Bu bağlamda Uygulamalı Girişimcilik Eğitimlerine katılan kadın girişimcilerin deneyimlerinin ortaya çıkarılması amacıyla bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 18 kadın girişimci oluşturmaktadır. Bu araştırmada veri toplama yöntemi olarak derinlemesine görüşme yöntemi seçilmiştir. Bunun için yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Görüşme formu oluşturulurken öncelikle, yapılan literatür taramasında önceki çalışmaların kullandığı veri toplama araçları incelenmiştir. Ardından bu çalışmayı gerçekleştiren araştırmacının mesleki deneyimi ve alanda uzman akademisyenlerin görüşü alınmıştır. Görüşme formu aracılığıyla çalışma grubundan toplanan veriler betimsel analize tabi tutularak kodlar, kategoriler ve temalar oluşturulmuştur. Oluşturulan kodlar, kategoriler ve temalar arasındaki ilişkiler incelenerek bir hiyerarşi kurulmuş ve veri analizi sonucunda bu araştırmada "girişimcilik eğitimi: hibe desteğine ulaşmak için bir araç", "yeni bir kariyer yolu: kendi işini kurmak", "karşılaşılan engeller, sorunlar ve çözüm yolları", "çalışma hayatında kadın girişimci olmak", "iş kurmanın aile ve arkadaşlık ilişkilerine etkisi", "kadınların girişimcilik algısı" olmak üzere altı tema belirlenmiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda bu araştırmanın çalışma grubunu oluşturan kadın girişimcilerin geleneksel kadın girişimci sınıfında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Girişimcilik eğitimlerinin katılımcılar için iş kurma süreçlerinde ve işyerinin sürdürülmesinde hibeden yararlanma dışında bir katkısının olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca iş kurma aşamasında olan kadınların ilgili kurumlar tarafından öncelikle eğitime katılmasının teşvik edilmesi "gösterge girişimciliği" olarak ifade edilmiştir. Kadın girişimciler sektör tercihlerini toplumsal cinsiyet rolleri, geleneksel beklentiler ve kişisel deneyimler doğrultusunda yaptıkları ve özellikle perakende ticaret ile fırın ve pastane ürünlerinin imalatı alanlarında hizmet verdikleri görülmektedir. Kadın girişimcilerin iş dünyasında erkek girişimcilere kıyasla başarısızlık korkusu, ev içi sorumluluklar ve toplumsal baskı gibi faktörler, kadın girişimcilerin karşılaştığı en önemli engeller arasında yer almaktadır. Bu araştırmaya katılan kadınların girişimci olduktan sonra ailelerine maddi olarak katkı sağladığı ancak uzun çalışma saatleri ve sosyal hayattan kopma nedeniyle aile ilişkilerinde zorluklar yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: girişimcilik, kadın girişimciliği, KOSGEB, uygulamalı girişimcilik eğitimi, Amasya