"Kanun"un, Türk ve Azeri müziklerinde icrasının teknik ve işlevsel yönleriyle karşılaştırılarak incelenmesi

"Kanun'un, Türk ve Azeri Müziklerinde İcrasının Teknik ve İşlevsel Yönleriyle Mukayeseli Olarak İncelenmesi" konulu bu yüksek lisans tezi E.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü`nde hazırlanmıştır. Yapılan çalışmada ister Azerbaycan`da ister Türkiye`de tarihi gelişimi, çalış tekniği, süslemeleri, yapımı, sanatçıları, kanun metodları ve kanun için yazılmış olan eserler araştırılıp ortaya konmuştur. Bu çalışmada, "kanun" çalgısının diğer ülkelerdeki çalgılarla benzerlikleri incelenmiş; Türkiye'de kullanılan "kanun'un yapı ve icra teknikleri ile Azerbaycan "kanun'undaki yapı ve icra teknikleri ve etüdleri karşılaştırılmıştır. İran, Mısır ve Azerbaycan'da, Orta Asya müzik bilimcileri ve özellikle Abdülkadir Meragi üzerinde geniş incelemeler yapılmışsa da "kanun" çalgısının her yönüyle tanınması ve bilimsel olarak incelenmesi konusu hâlâ tam olarak çözüme ulaşmamıştır. Azerbaycan'da "kanun"un tarihi gelişimi, ses özellikleri ve kullanım alanları ile ilgili en önemli incelemeler, Ü. Hacıbeyov, S. Abdullayeva, S. Elesgerov, E. Rehmetov, E. Bedelbeylî, A. Necefzâde ve F. Ezimli'ye ait eserlerdir. Sözü edilen bu araştırmacılar sayesinde kanun, müzik eğitiminde ve dünya literatüründe hak ettiği yeri bulmuştur. Türkiye'de kanun yapımı ve metotları konusundaki çalışmalar Azerbaycan'dan daha fazladır. İ. Şençalar, Ü. Mutlu H. Karaduman, T. Tezelli gibi ustalar kanun metotları üzerinde çalışmış olmasına rağmen kanun yapımı, usta-çırak ilişkisine dayandığından "kanun yapımı dersi" üniversitelerde hak ettiği yeri bulamamıştır. Kanun, klasik üslup ile çalış icrasının dışında, birçok farklı müzik türlerinde de çok çeşitli icra teknikleri ile çalınabilme imkanlarına sahip bir çalgıdır. Tezin amacı, bu çalgının iki devlet arasında tarihinin, yapımının, sanatsal ve teknik imkânlarının araştırılması ve icra özelliklerinin karşılaştırılmasıdır. Çalışma, yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde "Tarihsel Süreçte Kanun Çalgısının Benzeri Olan Telli Çalgılar" konusu ele alınmıştır. İkinci bölümde "Türkiye ve Azerbaycan'daki Kanun Çalgısının Kısa Tarihi", üçüncü bölümde "Kanun Çalgısının Yapısal Özellikleri ve Yapımcıları", dördüncü bölümde "Tarihsel Süreçte Türkiye'deki ve Azerbaycan'daki Kanun İcracıları", beşinci bölümde "Kanun Metodları, Kanun Çalış ve Süsleme Teknikleri", altıncı bölümde "Kanun İçin Yazılmış Olan Eserler" birbiri ile ilişkilendirilmiştir. Yedinci bölüm "Türkiye ve Azerbaycan'daki Kanun Çalgısının Fonksiyonel Karşılaştırmaları" ilk bölümlerin kazanımlarından değerlenlendirmeler içermektedir.