Kaptanzade Ali Rıza Bey'in hayatı, eserleri, müziğimizde ve eserlerinde batı müziği etkileri

Kaptanzade Ali Rıza Bey, 1881 yılında İstanbul'da doğmuş babasının mesleğinden ötürü Kaptanzade ismini almıştır. Hakkında az şey bilinmesine rağmen, yaptığı eserlerle musiki tarihimizde izler bırakan bir besteci olarak kabul görmektedir. Devlet memurluğunun yanı sıra piyano, kanun, keman ve ney icra etmesi, bu farklı yapıdaki enstrümanların eğitimciliğini yapması, tiyatrocu ve oyunculuk özellikleri dikkat çekici bir durum oluşmasına neden olmuştur. Bilhassa 19. Yüzyılda gerçekleşen toplumsal değişim, yeni bir düzen ve anlayışın hakim olduğu bir dönem olarak kabul edilmiştir. Sanat alanında da bu değişim, daha gelenekçi İslami bir yapıdan, batı etkilerinin görüldüğü daha farklı motiflerin ve renklerin ortaya çıktığı bir ortamın, bir ruhun oluşmasına neden olmuştur. Başta Osmanlı sarayında görülen bu değişim toplumdan da rağbet görünce yavaş yavaş müzik kültürümüzde farklı anlayışlar farklı üretkenlikler doğurmuştur. Müziğimizde bu geçiş döneminin temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Ali Rıza Bey küçük yaşta aldığı batı eğitimine bina ettiği müzik kültürü ve anlayışı ile operetler, marşlar, tangolar, kantolar, foksrotlar, fanteziler bestelemiştir. Şimdiki adı ile "İzmir marşı", " İstanbul Beyefendisi", " Çapkın Kız", Denizde Akşam" bazı besteleridir. Bu besteler o dönemde oldukça takdir görmüş, sahnelenmiş, plaklara okunmuş, bazılarında rol almış, hatta bizzat turnelere çıkarak o dönemde bunu farklı kesimlere sunabilmiştir. Türk Musikisinde de yapmış olduğu Fanteziler ve Şarkı formundaki eserler çok beğeni almıştır. Yapmış olduğu sözlü eserlerde güfte olarak Ömer Bedrettin Uşaklı'nın şiirlerini kullanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kaptanzade, İzmir Marşı, Yıldızların Altında