Kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda iskelet kas kütle indeksi: Yorgunluk, uyku bozukluğu, yaşam kalitesi ve fonksiyonel performans ile ilişkisi

Giriş: Sarkopeni yaşla artan ilerleyici kas gücü ve kütlesindeki azalma olarak tanımlanır. Kronik böbrek hastalığı (KBH) sekonder olarak sarkopeniye neden olabilir. Amaç: Bu çalışmanın amacı KBH tanısı almış çocuklarda iskelet kas kütle indeksini değerlendirmek ve bunun fonksiyonel performans, denge, yaşam kalitesi, yorgunluk ve uyku bozukluğu ile ilişkisini tespit etmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda pediatrik nefroloji bölümünde KBH tanısıyla takip edilen 83 hasta (E/K=49/34) ve 71 sağlıklı kontrol (E/K=40/31) prospektif olarak değerlendirildi. Hasta ve kontrol grubunun verilerinin karşılaştırılması iki yaş aralığında gerçekleştirildi (5-12 yaş) ve (13-17 yaş). Ayrıca diyaliz öncesi bulunan hastalar, diyaliz tedavisi gören hastalar ve böbrek nakli yapılmış hastalar olmak üzere üç farklı grup arasında bir karşılaştırma yapıldı. Tüm katılımcıların el ve kuadriseps kas gücü dinamometre ile ölçüldü. Fonksiyonel değerlendirmeleri altı dakika yürüme testi, zamanlı kalk yürü testi, beş tekrarlı otur kalk testi ve yürüme hızı ölçümleri ile yapıldı. Yaşam kalitesi pediatrik yaşam kalitesi envanteri 4.0 versiyonu ile, yorgunluk düzeyi çocuk yorgunluk ölçeği ebeveyn formu ile, uyku bozukluğu çocuklar için uyku bozukluğu ölçeği ile ve denge bozukluğu ise pediatrik denge ölçeği ile değerlendirildi. Biyoelektrik impedans analizi yöntemi ile hesaplanan vücut kas ve yağ kütle ölçümleri kaydedildi. Apendiküler kas kütle indeksi (AKKİ), elde edilen apendiküler kas kütlesinin boyun karesine bölünmesiyle hesaplandı. Bulgular: AKKİ, el, kuadriseps kas güçleri ve fonksiyonel ölçümler açısından hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı fark tespit edildi (p<0.001). Gruplar arasında yorgunluk, denge, uyku toplam skor ve yaşam kalitesi parametreleri açısından da anlamlı farklar görüldü (p<0.001). Tanita ölçümleri karşılaştırmasında yağ kütlesi dışındaki değerlerde anlamlı fark tespit edildi (p<0.005). Hasta alt grupları (diyaliz öncesi, diyalize giren ve nakil uygulanan hastalar) ve kontrol grubu olarak dört grup karşılaştırıldığında, tüm parametrelerde en düşük değerler diyaliz grubunda tespit edildi. Hasta grubunda yağsız kütle ve apendiküler kas kütle indeksi ile kas gücü, fonksiyonel performans ve denge arasında anlamlı düzeyde pozitif korelasyon saptandı (p<0.001). iv Sonuçlar: KBH olan çocuklarda denge düzeyi, kas gücü ve fonksiyonel performans sağlıklı çocuklara göre anlamlı düzeyde azalmış olarak tespit edildi. Kas kütle indeksi ile bu ölçümler arasında ilişki mevcuttu. Aynı zamanda bu çocukların daha yorgun, uykularının daha bozuk ve yaşam kalitelerinin daha düşük olduğu tespit edildi. Hasta grupları kendi içerisinde karşılaştırıldığında, diyalize giren grupta tüm parametreler daha düşük olarak bulundu. Bu çocuklarda kas kütle ve gücündeki azalmayı önlemek için hastalığın daha erken dönemlerinde egzersiz ve iyi bir beslenme programının başlanması önemlidir. Ayrıca uyku kalitesi, yorgunluk ve emosyonel duruma katkı sağlayacak tedavilerle hayata katılımlarının sağlıklı bir şekilde devam etmesi sağlanabilir. Anahtar Kelimler: kronik böbrek hastalığı, apendiküler kas kütle indeksi, denge, yorgunluk, yaşam kalitesi