Kur'an'ı Kerîmdeki iz (إذ) edatının gramerciler ve tefsirciler açısından tahlili

Arapçada isim, fiil ve harf olmak üzere üç kelime çeşidi vardır. İsim ve fiil kendi başına tam manaya delalet eder. Fiilin isimden ayrılan tarafı zaman ifade etmesidir. Harf tam mana ifade etmez ama diğer kelime çeşitleri yani isim ve fiil ile anlam bütünlüğü oluşturur. Harfler Hurûfu'l Meâni yani mana harfleri grubuna dâhildir. Arapçada edat kelimesi de harf ile aynı mana ve görevde kullanılmıştır. Kur'an'da varid olan إذ edatının incelenmesi asla fâydasız ve gereksiz bir çalışma değildir. Bu çalışmada إذ edatının Kur'an'daki on beş çeşit manasını araştırdık. Kur'an'da geçen إذ edatının nahiv âlimleri ve müfessirler tarafından bu on beş çeşit manadan hangisine delalet ettiği yönünü inceledik. Ayrıca i'rab bakımından tahlilini yaparak ayetler bağlamındaki tahlillerini çalıştık. Araştırmamıza konu olan إذ edatı hakkında yoğun bir çalışma sergilenmiştir. Fâkat çeşitli kaynaklarda konu ile ilgili bilgiler olmasına rağmen إذ edatına hangi bağlamda anlam verileceği, meal ve tefsirlere tam olarak yansıtılabilmiş değildir. Dolayısıyla bu konu hem nahivciler hem de müfessirler açısından çok önem arzetmiştir. Kur'an'ı Kerîmde إذ edatının kullanım şekilleri ve nahivcilerin kitaplarında zikrettikleri çeşit ve manaları konumuzun temelini oluşturur. Müfessirlerin tefsir kitaplarında edata verdikleri manaların tahlili de konumuzun önemli bir yanını oluşturur. Anahtar Kelimeler: Kelime, Edat, Fiil, İsim.