Kur'ân'ın gramer sistematiğinin tahlili (Sarf, nahiv ve kırâat)

Kur'ân-ı Kerim apaçık Arapça bir dil ile insanlıkla buluştu. Arapça'nın kadim ve fasih bir dil olduğu tartışmasızdır. Arap dilbilimi temellendirilirken referans kaynakların başında Kur'ân-ı Kerim'in fesahati yer almaktadır. Kur'ân-ı Kerîm'in kendine has bir dil üslubu vardır. Buna "Nazm-ı Kur'ân" denmektedir. Belagat ve fesahatın zirvesinde bulunan bu nazım, Hz. Peygamber'in‎ lisanı üzere insanlıkla buluştuğu dönemden günümüze kadar asaletinden hiçbir şey kaybetmemiştir. Kadim bir dil olarak Arapça, intizamlı grameri, fesahat ve belâgatını öncelikle Kur'ân'ın nazmından ve dil üslubundan almaktadır. Tilâvet‎indeki farklı varyantlarıyla ve kitabetindeki kendine özgü stiliyle tahrif ve tağyirden korunmuş, Arap dilbilimine de kaynaklık etmiştir. Ancak bunu Arap dilbiliminin diğer kaynakları için söylemek zordur. Başlangıçta Kur'ân dışında yer alan muhtelif metinleri ve şiir divanlarının tüümünü tespit ve hıfzı elbette mümkün olmamıştır. Bu bağlamda günümüze kadar güvenilir ve sağlam kanallarla ulaşan Kur'ân âyetlerinin Arap dilbilimiyle olan sıkı ilişkisi araştırmalara mahal olmuştur. Hüccet ve istişhatta bir birini refere etmektedir. Kur'ân grameri veya Kur'ȃn'daki gramer yapıları bu bağlamda önem arz etmektedir. Genel anlamda değişim ve gelişime uyabildiği oranda diller kendilerini geleceğe taşıyabilmektedir, ancak semavî dinlere ev sahipliği yapmış ve bu bağlamda samî dillerinin prototipini teşkil eden Arapça gibi kadim bir dil, otantikliğini koruyabildiği oranda kendini geleceğe taşıyabilir. Bu noktada Kur'ân gramerinin tespit ve tahlili kendi ölçüsünde bir boşluğu dolduracaktır. Elbette bahsi geçen mülahazalardan hareketle tarihi süreç içerisinde bu alanda birçok akademik çalışma yapılmıştır. Konuyu dilbilimin sarf nahiv ve kırâat bağlamında ele alan çalışmalar pek azdır. Yapılan çalışmalar da konuyu kapsamlı bir şekilde ele almamaktadır. Kur'ân-ı Kerim'in tefsirinde öncelikle başvurulan kaynak Arap dili ve onun grameri olmuştur. Günümüzde ‎hâla bazı mevzular gramer açısından tartışmalara mahal olmakta ve bu tartışmaların yansımaları birden fazla ilmi alana da sirâyet etmektedir. Kur'ân-ı Kerim gramerini bütünüyle işlemek hem zaman açısından hem de hacim açısından böyle bir çalışma sınırını aşacağı tartışmasızdır. Bununla beraber gramer konularını işlemeyi, tartışmalı konuların tahlil ve analiz kısmını bütünlüğü sağlayacak kifayet miktarıyla sınırlandırmayı düşünmekteyiz. Geneli itibariyle tespit ve analizden ibaret olması hasebiyle bu çalışmada, tümden gelim ve karşılaştırmalı analiz yöntemi uygun görülmekte, yeri geldikçe tüme varım yöntemi de dahil edilmektedir. Bir giriş, iki bölüm ve sonuç şeklinde planlanan bu çalışmanın söz konusu hususlar bağlamında Arap dilbilimi ve Kur'ân ilimleri çalışmalarında başvurulan kaynaklardan biri olacağı ve kendi zaviyesinde alandaki boşluğu kapatacağı kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler, Kur'ân'ın dil üslubu, Lügat, Gramer, Kırâat, Tahlil.