Lösemi tedavisi almış çocukların depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi düzeylerinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Akut lösemiler, tanının konmasından, tedavinin bittiği döneme kadar aileler ve çocuklar için zorlu bir süreci kapsayan hastalık grubudur. Lösemi tedavisinin alındığı dönem kadar, tedavinin bitmesinden sonraki dönemde de hastaların psikososyal açıdan desteklenmesi gerekir. Bu çalışma, lösemiden kurtulan çocuklarda, tedavi sonrası yaşam kalitesinin önemini anlatmak amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Polikliniği'nde Akut Lenfoblastik Lösemi ve Akut Myeloid Lösemi tedavisi bitmiş olan 8-18 yaş arası 34 hasta dahil edildi. Kontrol grubuna ise genel çocuk polikliniğine başvuran yaş ve cinsiyet dağılımı yönünden hasta gruba benzer özelliklere sahip, herhangi bir sağlık problemi olmayan 8-18 yaş arasında 34 sağlıklı çocuk dahil edildi. Hasta bilgilendirme ve onam formu doldurulduktan sonra katılımcılardan temel demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, hastalık tipi) alındı. Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği, Çocuklar için Depresyon Ölçeği ve Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği kullanıldı. Lösemi tedavisi bitmiş grubun ve kontrol grubunun verileri birbirleriyle karşılaştırıldı. Bulgular: Olgu grubu ve kontrol grubu olmak üzere her iki gruptan da 34 çocuk çalışmaya alındı. Olgu grubunun yaş ortalaması 12,50±2,7 yıl olarak bulundu. Kontrol grubunun yaş ortalaması ise 13,26±2,62 yıl olarak bulundu. Olgu grubunun depresyon düzeyi kontrol grubuna göre daha düşük saptandı (p=0,013). Kaygı düzeyleri açısından değerlendirildiğinde, iki grup arasında, panik bozukluk ve somatik yakınmalar, yaygın kaygı bozukluğu, ayrılık kaygısı, sosyal kaygı, okul korkusu puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Tedavinin bitmesinden itibaren geçen sürenin depresyon düzeyini (p=0,613), kaygı düzeyini (p=0,730) ve yaşam kalitesini (p=0,172) anlamlı derecede etkilemediği saptandı. Olgu grubunun genelinde ve 13-18 yaş grubunda, kontrol grubuna göre fiziksel sağlık toplam puanı anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,014). Olgu grubundaki çocukların yaşam kaliteleri iyiye gittikçe, depresyon ve kaygı düzeylerinin azaldığı görüldü (r=-0,467, p=0,005). Sonuç: Lösemi tedavisi biten grubun depresyon düzeyleri kontrol grubuna göre daha düşük bulundu. Yaşam kalitesi düzeyleri kontrol grubuna göre yüksek bulundu. Depresyon, kaygı ve yaşam kalitesi birbiri ile karşılaştırıldığında depresyon ve kaygı düzeyinin artmasının, yaşam kalitesini azalttığı saptandı. Akut lösemilerin tedavi sürecinin bitmesinden sonra takiplerinin, sadece hematolojik açıdan değil, psikososyal açıdan da değerlendirilerek yapılması gerekir. Depresyon ve kaygı düzeyinin artması yaşam kalitesini etkileyeceğinden, depresif belirti gösteren yada kaygı düzeyi yüksek olan çocukların erken dönemde psikiyatrik destek alması sağlanmalıdır. Anahtar Sözcükler: Akut lenfoblastik lösemi, akut myeloid lösemi, depresyon, anksiyete, yaşam kalitesi