Mescid-i Nebevî ve çevresindeki önemli mekânları belirleyen rivayetlerin tespit ve tahlili

Mescidler içerisinde bizzat Allah Rasulü (s.a.v) tarafından inşa edilen Mescid-i Nebevî, sadece bireysel ve toplumsal ibadetlerin icra edildiği bir yer olmayıp; İslam dininin öğretildiği, Müslümanların siyasi ve kültürel hayatının akışında önemli rolü bulunan bir mabeddir. Bunun yanı sıra İslam toplumunun teşekkülündeki ilk merkez konumundadır. Hz. Peygamber (s.a.v) ve sahabilerin günlük vakitlerinin büyük bölümünü burada geçirmesinden dolayı da kendisine önem atfedilen birçok mekânı içinde barındıran bir yer sayılmaktadır. Gerek hadis kaynaklarında gerekse siyer, megâzî ve muhtelif asırlarda kaleme alınmış Medine konulu tarih kitaplarında, birçoğunun bugünkü Mescid-i Nebevî ve yakın çevresinde yer aldığı söylenen önemli mekânların konumunu belirleyen rivayetler kayıtlara geçmiştir. Ancak aktarılan bu nakillerin sıhhatinin tespiti hususunda ciddi bir girişimde bulunulmamıştır. İlim dünyasındaki bu eksikliğin giderilmesini amaçlayan çalışmamızda, öncelikle söz konusu rivayetler belli başlıklar altında toplanmış, ardından hadis kabul kriterlerine göre değerlendirmesi yapılarak sıhhat dereceleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde ise bu rivayetlerin genelinin, meşhur hadis kaynaklarından ziyade Medine'yi konu edinen tarih kitaplarında sahih, hasen ve zayıf rivayetlerden müteşekkil olduğu ortaya çıkmıştır.