Mimari koruma ve yeniden işlevlendirme kavramı, Konak Pier örneği

Günümüzde gelişmiş toplumlar kültürel miras olarak kabul edilen ve geçmiş yılların yaşamını, mimari teknolojilerini temsil eden yapıları korumayı bir zorunluluk olarak görmektedir. Koruma kavramı da zaman içerisinde gelişerek tek yapı ölçeğinden kentsel doku ölçeğine kadar farklı mesleki uzmanlık alanlarını ilgilendiren bir uğraşı alanı haline gelmiştir. Çağdaş koruma anlayışı kültür varlığı olarak kabul edilen yapıların tüm mimari, teknolojik ve artistik ögelerini koruyarak olabildiğince özgün olarak gelecek kuşaklara aktarılmasını öngörmektedir. Zaman içerisinde değişen yaşam koşulları ve teknolojik ilerlemeler pek çok kültür varlığı niteliğinde ki yapının özgün işlevinin sürdürülememesi ve yapıların terk edilerek işlevsiz kalması durumunu oluşturmuştur. Bununla beraber yapıların korunurken herhangi bir toplumsal faaliyete tahsis edilerek yaşatılması ise ana hedefler arasındadır. Bu durumda özgün işlevlerini yitiren yapıların yeniden işlevlendirilmeleri de koruma- restorasyon çalışmalarının en önemli sorunları arasında yer almaktadır. Bugün ülkemizde pek çok arkeolojik ve tarihi yapı işlevsiz ve atıl durumdadır. Bu yapı stoğunun içinde 19. Yüzyıla ait çok sayıda erken dönem endüstri yapısı ile birlikte kamu yapısı da bulunmaktadır. Son yıllarda bu yapılardan bazılarının restore edilerek üniversite, okul, müze ve A.V.M. gibi işlevlere tahsis edilmiş olduğu görülmektedir. Konu ile ilgili olarak yapılan bilimsel çalışmalar sayıca son derece az ve yetersizdir. Yukarıdaki gerekçeler doğrultusunda yeniden işlevlendirme uygulamalarının irdelenmesi amacıyla bu tez çalışması kapsamında Osmanlı Döneminde inşa edilen ve günümüzde Konak Pier A.V.M. olarak bilinen Fransız Gümrük binaları yapı grubu ele alınmıştır. Burada takdim edilen çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak mimari koruma kavramı ve gerekliliği, ikinci bölüm Konak Pier Yapı Grubu'nun tarihi gelişimi ve mimari analizini, üçüncü bölüm yapı grubuna yönelik fiziki müdahalelerin analizini, dördüncü bölüm yeniden işlevlendirme çalışmaları ile gerçekleşen müdahalelerin yapı grubuna olan etkisinin değerlendirilmesini kapsamaktadır. Son bölümde de Konak Pier Yapı Grubu'na yönelik yeniden işlevlendirme çalışmasının sonuçları ve gelecekte ki olası uygulamalara yönelik önerilere yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Koruma, Yeniden İşlevlendirme, Konak Pier Yapı Analizi, Özgünlük