Transforming farmers and cooperatives under neoliberalism: The case of sugar beet production in Konya, Turkey

Bu çalışma Türkiye tarımında yaşanan neoliberal dönüşümleri Konya'daki şeker pancarı üretimi örneği üzerinden inceliyor. Şeker pancarı üretimi, Türkiye'deki birçok kırsal yörede önemini yitirirken, 2000'li yıllarda şeker sektöründe yaşanan neoliberal yeniden yapılanmaların ardından pancar ekimi Konya'da artış gösterdi. Bu artış, bölgedeki şeker pancarı üretici kooperatiflerinin reformlara ?başarılı? şekilde uyum sağlamasına dayandırılmaktadır. Bu çalışma bu gibi ?başarılı? örneklerde kooperatiflerin rolüne karşı eleştirel yaklaşmakta ve neoliberal/kurumsal gıda rejimi etkisi altında çiftçilerin ve kooperatiflerin değişen rollerini tartışmaktadır. Konya'nın Çumra bölgesinde yer alan Arıkören köyünde yaptığım saha çalışmasına dayanarak, ilk olarak, istikrarsız piyasa yapısının derinleşen metalaşma ve şirketleşme süreçleri ile çiftçiliği nasıl da bir tür kumar oyununa dönüştürdüğünü açıklıyorum. Ardından, yeni piyasalarda etkinlik göstermek durumunda kalan köylülerin içinde bulundukları çıkmazları, zor durumları tartışıyorum. Bu çalışma, özellikle, istikrarsız tarım ilişkileri çerçevesinde ?kendini yöneten bireyler? ve ?risk taşıyıcılar? olmaya zorlanan çiftçilerin nasıl ?hesap yapan bedenlere? dönüştüğünü gösteriyor. Böylesi bir piyasa ortamında, şeker pancarı üretiminin çiftçilerin üretime devam etmelerini sağlayan yeni bir üretim modeli olarak ortaya çıktığını öne sürüyorum. Bu bağlamda, daha önceden devlet kuruluşu olan Konya Şeker Fabrikasının tarım endüstrisinde oynadığı öncü rolü, kurumun şirket ve kooperatif özelliklerini birlikte barındıran yeni amalgam yapısı ve çiftçiler ile kurduğu sözleşmeli ilişkiler üzerinden inceliyorum. Çalışmam, tarımdaki neoliberal dönüşümlerin etkisini anlamak için makro yaklaşımların yetersiz olduğunu ve bu dönüşümlerin doğurduğu yeni tarım ilişkilerini kavramak için yeni piyasaların oluşumunun insanları yerelde nasıl etkilediğine odaklanan etnografik örnek olay incelemeleri yapılması gerektiğini göstermektedir.