Nöropeptidlerin çocukluk çağı toplum kökenli pnömonilerin tanısındaki olası yeri

Nöropeptidlerin Çocukluk Çağı Toplum Kökenli Pnömonilerin Tanısındaki Olası Yeri, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Bolu, 2023 Amaç: Pnömoni, tüm dünyada 5 yaş altı çocuklardaki en önemli morbidite nedenlerinden birisidir. Tanı, tedavi ve proflaksi alanındaki iyileştirmelere rağmen pnömoni, yenidoğan dönemi harici çocuklarda başlıca ölüm nedeni olmaya devam etmektedir. Nöropeptitler, sinaptik aktiviteyi sağlayan moleküllerdir. Amacımız, çocukluk çağının pnömonilerin tanısında ve viral-bakteriyel/mikst ayırımında nöropeptidlerin yeri olup olmadığını incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Şubat 2022 ile Ocak 2023 arasında hastanemize başvuran orta veya ağır pnömoni tanılı 124 olgu ve 56 sağlıklı birey dahil edildi. Hastaların akciğer grafileri çekildi. Başvuru anında tüm olguların serumlarında prokalsitonin (PCT), calcitonin gene-related peptide(CGRP), substance P, vasoactive intestinal peptide(VIP) ve nöropeptid Y bakıldı. Bulgular: Hastaların 71 tanesi erkek, 53 tanesi kızdı. İki ay ile 17 yaş arasında değişen hastaların yaşları ortalama 67.5±50.5 ay idi. Pnömonisi olanlarda PCT kontrollere göre anlamlı oranda yüksekti(67±54.8 vs. 54.8±16 pg/mL, p<0.001). CGRP ve VIP pnömonisi olanlarda kontrollere göre anlamlı oranda yüksek iken(sırasıyla 50.8±17.8 vs. 34.8±13 ng/L, p<0.001 ve 85.9±30.7 vs. 66.3±16 ng/L, p=0.011), nöropeptid Y değerleri anlamlı oranda düşüktü(53.6±27 vs. 60.4±22.8 ng/L, p=0.002). Pnömonili olguların 25 tanesi bakteriyel/mikst, 99 tanesi viral pnömoni tanılıydı. Kontrol grubundakilere göre bakteriyel/mikst ve viral pnömonisi olanlarda PCT (sırasıyla 54.8±16 vs. 95.2±10.9 pg/mL, p<0.001 ve 54.8±16 vs. 59.6±9.3 pg/mL, p=0.035) ve CGRP değerleri (sırasıyla 34.8±13 vs. 79±13.8 ng/L, p<0.001 ve 34.8±13 vs. 43.7±10 ng/L, p<0.001) anlamlı oranda yüksekti. Diğer yandan kontrol grubundakilere göre nöropeptid Y değerleri bakteriyel/mikst pnömonisi olanlarda anlamlı oranda yüksek iken, viral pnömonisi olanlarda ise anlamlı oranda düşüktü (sırasıyla 60.4±22.8 vs. 81.7±27 ng/L, p=0.001 ve 60.4±22.8 vs. 46.5±22 ng/L ng/L, p=0.001). Buna karşılık kontrol grubundakilere göre ise sadece bakteriyel/mikst pnömonisi olanlarda substans P ve VIP değerleri anlamlı oranda yüksekti (sırasıyla 129.4±49.5 vs. 227.8±59.8 ng/L, p<0.001 ve 66.3±16 vs. 99.6±21.8 ng/L, p=0.002). Bakteriyel/mikst ve viral pnömonisi olanlar arasında PCT (95.2±10.9 vs. 59.6±9.3 pg/mL, p<0.001), CGRP (79±13.8 vs. 43.7±10 ng/L, p<0.001), nöropeptid Y (81.7±27 vs. 46.5±22 ng/dL, p<0.001) ve substans P değerleri (227.8±59.8 vs. 120.4±39.5 ng/L, p<0.001) açısından anlamlı bir farklılık vardı. ROC analizi bakteriyel/mikst ve viral pnömoni ayırımında CGRP'nin 58.3 cut-off değerinin sensitivitenin %88 ve spesifitesinin %88 (AUC:0.96; 95% CI (0.93-1), p<0.001), VIP'in 85.3 cut-off değerinin sensitivitenin %70 ve spesifitesinin %70 (AUC:0.73; 95% CI (0.60-0.85), p=0.005), nöropeptid Y'nin 62 cut-off değerinin sensitivitenin %76 ve spesifitesinin %76 (AUC:0.78; 95% CI (0.64-0.92), p<0.001), substans P'nin 159.4 cut-off değerinin de sensitivitenin %88 ve spesifitesinin %84 olduğunu gösterdi (AUC:0.92; 95% CI (0.85-0.98), p<0.001). Sonuç: Bu sonuçlar nöropeptitlerin pnömoni tanısında kullanılabileceği gibi, bakteriyel/mikst ve viral pnömonilerin ayırtedilmesinde de kullanılabileceğine işaret etmektedir. Anahtar Kelime: Çocukluk Çağı Toplum Kökenli Pnömoni, Substans P, Kalsitonin Gen İlişkili Peptid, Nöropeptid Y, Vazoaktif İntestinal Peptid, Prokalsitonin