Okul öncesi dönem çocuklarının toplumsal cinsiyet algılarında medyanın rolüne ilişkin ebeveynlerinin ve öğretmenlerinin bakış açılarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların toplumsal cinsiyet algılarında medyanın rolüne ilişkin ebeveynlerinin ve öğretmenlerinin bakış açılarının incelenmesidir. Bu sebeple araştırmacı çocukların toplumsal cinsiyet algılarına yönelik medyanın rolüne ilişkin ebeveynlerin ve öğretmenlerin bakış açılarını keşfetmek, deneyimlerini ortaya koymak ve analiz etmek amacıyla, araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım olarak planlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı uygun örneklem ve amaçlı ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Çalışma grubunu, 2 okul öncesi eğitim kurumundan her anaokulu için 8'er ebeveyn ve çocuklarının 1 öğretmeni olmak üzere toplamda 32 ebeveyn ve 2 öğretmen oluşturmuştur. Bu görüşmeler için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarında, ebeveynlere ve öğretmenlere, çocukların toplumsal cinsiyet algılarına yönelik medya rolüne ilişkin gözlemlerinin neler olduğunu, çocukların söylem ve davranışlarını nasıl yorumladıklarını, nasıl yönlendirdiklerini belirlemeye yönelik sorular sorulmuştur. Görüşmeler, araştırmacı tarafından elle kayıt altına alınırken, veri kaybı yaşanmaması için ses kaydına alınmıştır. Veriler ham veri olarak bilgisayara atılmış, daha sonra araştırmacılar, verileri önce ayrı ayrı kodlamış, daha sonra bir araya gelip birlikte kodlamışlardır. Böylece bu verilerden uygun tema, kod oluşturularak içerik analizi yapılmıştır. Araştırma bulguları toplumsal cinsiyete yönelik sosyal bileşenler ve feminist kuram temelinde tartışılmıştır. Bu bağlamda katılımcı ebeveynlerin çocukların toplumsal cinsiyete yönelik medyanın rolüne işaret eden davranışlarına yanıtlarında ataerkilliğin varlığı yoğun hissedilmiştir. Öğretmenlerin ise öğrencilerini cinsiyet eşitliğine dayalı bir düşünce için çabalayıcı konumda oldukları saptanmıştır. Sadece annelerin öğretmenlerle paylaşımda bulunması, cinsiyete dayalı eşitsiz iş bölümü sonucunda ortaya çıkmaktadır. Kadınlar iş yerlerinden çıkıp eve geldiklerinde de ev işleri ve çocuk bakımı gibi rolleri büyük oranda sahiplenmiştir ve bu yüzden babaların çocuklarının bakımında az rol almalarından kaynaklı görüşlerinde tahmini olarak cevap verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin çocuklarının toplumsal cinsiyet algılarına yönelik ve medyanın rolüne ilişkin bilinçlendirilmeleri gerekmektedir. Medyanın iletileri hakkında bilinçlendirilmeleri için ebeveynlere seminerler düzenlenebilir. Aynı şekilde öğretmenlerin meslek eğitimi sırasında medya yorumlama derslerine yer ya da ağırlık verilmesi, ebeveyn-öğretmen işbirliğini arttırılması için atölyeler düzenlenebilir. Medyada kapsamlı bir değişime gidilerek cinsiyet eşitliğine dayalı, geleneksel kalıp yargı ve rollerden çıkarak, kadın-erkek eşitliğinin sağlanması amacıyla medya kanallarında da cinsiyet eşitsizliği probleminin çözülmesi gerektiği söylenebilir. Anahtar kelimeler: Toplumsal cinsiyet algısı, okul öncesi dönem, ebeveynler, öğretmenler, media