Örgüt kültürü şike ilişkisi-Türkiye'deki spor kulüpleri üzerine bir araştırma

Örgütler, içinde bulundukları toplumun kültürel bakış açısının bir ürünüdür. Aynı zamanda özel çevresi, farklı girdileri ve süreçlerine dayalı olarak her örgüt bir kültür üretir. Örgüt kültürü çalışmalarında, örgütlerin kültürel özellikleri ile başarıları arasında güçlü bir ilişki olduğu vurgulanmaktadır. Gerçekleştirilen faaliyetler, örgüt üyeleri arasında yoğun bir etkileşime dayanır ve örgüt kültürü bu etkileşim içinde oluşur. Futbol dalında faaliyet gösteren spor kulüplerinin kendi özel çevresindeki gelişmeler örgüt kültürü yapısını da etkilemektedir. 1990'lardan sonra giderek ticarileşen ve endüstriyel bir karaktere bürünen futbol Türk futbolunda da yapısal dönüşümlere yol açmıştır. Bu doğal olarak bazı sorunları da beraberinde getirmiştir. Profesyonelleşme süreci, sportif etkinlikleri bir oyun olma özelliğinden çıkartıp, ekonomik düzeyde işleyen bir alana dönüştürmüştür. Kazanma kültürü ve başarı elde etme arzusu her türlü sportif değerin önüne geçmiştir. Acımasız rekabet ortamının yaratılmasının bir sonucu olarak spor kulüplerinde şike olayları önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmıştır. Bu araştırma, Türkiye'deki futbol dalında faaliyet gösteren spor kulüplerinin örgüt kültürü ile şike arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlayan tarama modelinde nicel bir çalışmadır. Beşiktaş, Galatasaray, Trabzonspor ve Fenerbahçe spor kulüplerinde çalışan 500 kişi çalışmanın örneklem grubunu oluşturmuştur. Danışman ve Özgen (2003) tarafından geliştirilen "Örgüt Kültürü Ölçeği" ve araştırmacılar tarafından hazırlanan "Şike Ölçeği" ile veriler toplanmıştır. İstatistik olarak, Pearson Korelasyon Testi, Kruskal-Wallis Testi, Regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre spor kulüplerinde; örgüt kültürü boyutlarından klan ve profesyonelizm boyutlarının şikenin içsel ve dışsal boyutunu, hiyerarşi ve destekleyicilik boyutlarının ise şikenin dışsal boyutunu anlamlı bir şekilde yordadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak spor kulüplerinde örgüt kültürü boyutlarından; klan, profesyonelizm, hiyerarşi ve destekleyicilik eğilimi boyutlarının var olduğunu ve var olan bu boyutların şikenin içsel ve dışsal etki boyutlarını etkilediğini ifade edebiliriz.