Orman Ürünleri Endüstrisi Çalışanlarında İş Sağlığı ve Güvenliği Farkındalığı

Günümüzde artan teknolojik gelişmeler ve endüstrileşme iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının da geliştirilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Orman ürünleri endüstrisi kullanılan makineler, ham maddeler, odun ve odun dışı ürünlerin eldesindeki kompleks işleme süreci sebebiyle birden fazla risk faktörünü içerisinde barındırmaktadır. Bu çalışmada orman ürünleri endüstri çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği farkındalığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmanın evreni Kastamonu ili Tosya ilçesinde faaliyet gösteren orman endüstrisi sektöründeki işyerlerinde çalışanlardan oluşmakta olup minimum örneklem büyüklüğü 192 kişi olarak hesaplanmıştır. Çalışmanın verileri yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmada Güvenlik Farkındalığı ve Yetkinlik Ölçeği ile Güvenli Davranış Ölçeği kullanılmıştır. Analiz için SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde frekans dağılımı, güvenirlik analizi, Ki-kare testi, bağımsız örneklem T-testi, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis-H testi, ANOVA testi, Bonferroni testi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırmaya katılan 270 çalışanın %75,6'sı erkek, %24,4'ü kadınlardan oluşmaktadır. Yaş ortalaması 37,2 ± 9,8'dir. Çalışmaya katılanların %54,8'i lise ve üzeri eğitim düzeyinde, %71,5'i evlidir. Çalışanların %6,3'ünün kronik hastalığı vardır ve %35,2'si Covid-19 geçirmiştir. Çalışanların %68,9'u bu sektörde 5 yıldan fazla tecrübeye sahiptir. Çalışanların %44,4'ünün mobilya, %29,3'ünün kereste, %21,5'inin levha bölümünde iş gördüğü belirlenmiştir. Çalışanların %87,4'ü şu an çalışmakta olduğu işyerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitim almıştır. Çalışanların %15,6'sının çalışma hayatları boyunca en az bir kez iş kazası yaşadığı tespit edilmiştir. Çalışanların %70,4'ü işyerinde düzenli olarak kişisel koruyucu donanım kullanmaktadır. Çalışanların %58,9'unun solunum koruyucu, %55,2'sinin el ve kol koruyucu, %54,1'inin işitme koruyucu kullandığı belirlenmiştir. Çalışanların tanımlayıcı özelliklerine göre iş sağlığı ve güvenliği farkındalığı düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0,05). Çalışanların yaş grubuna göre iş kazası geçirme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). İş kazası geçiren çalışanların %50'sinin 41-50 yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. Şu an çalıştıkları işyerinde iş kazası geçirmiş olanların %61,5'inin mobilya bölümünde iş gördüğü tespit edilmiştir. İş kazası geçiren çalışanların %64,3'ünün işyerinde kişisel koruyucu donanımlarını düzenli olarak kullanmadığı saptanmıştır. Çalıştıkları sektörde 5 yıl ve daha az tecrübesi olanların Güvenlik Farkındalığı ve Yetkinlik Ölçeği puanı diğer gruplara göre daha yüksek bulunmuştur. Evli olmayan, Covid-19 geçirmeyen çalışanların güvenlik farkındalığı ve yetkinlik ile güvenli davranış düzeyinin daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Sigara kullanmayan ve çalıştığı sektörde 5 yıl ve daha az tecrübesi olan çalışanların güvenlik farkındalık ve yetkinlik düzeyinin ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Güvenlik farkındalığı ve yetkinlik ölçeği ile güvenli davranış ölçeğinin güvenlik uyumu (r=0,562, p<0,01) ve güvenlik katılımı (r=0,392, p<0,01) alt değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda orman ürünleri endüstrisi çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği farkındalığı, literatürle uyumlu şekilde iyi düzeyde bulunmuştur. Güvenli ve verimli çalışma ortamı farkındalık düzeylerinin yükseltilmesi, yapılan iyileştirmelerin sürekliliğinin sağlanmasıyla mümkün olacaktır.