Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında bulunan bilim insanlarının fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri dikkate alınarak incelenmesi

Bu araştırmanın amacı fen bilimleri 5, 6, 7 ve 8. sınıf ders kitaplarında yer alan bilim insanlarını fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini dikkate alarak analiz etmektir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemi ve bütüncül çoklu durum çalışma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan ve eğitim bilişim ağında (EBA) yayınlanan ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında yer alan bilim insanlarının isimleri, cinsiyetleri, kökenleri, fiziksel özellikleri, çalışma ortamları, çalışma yöntemleri ve yaşam öyküleri incelenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise fen bilimleri öğretmenlerinin fen bilimleri ders kitaplarında yer alan bilim insanları hakkındaki görüşlerini ortaya koymak için yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Düzce ilinin merkez ilçelerinde bulunan 10 ortaokulda çalışan 20 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın sonunda fen bilimleri ders kitaplarında bazı bilim insanlarına birden fazla sınıf düzeyinde yer verildiği, büyük oranının erkek, Batı kökenli ve basmakalıp bilim insanı imajına sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca bilim insanlarının çalışma ortamına, çalışma yöntemine ve yaşam öykülerine yer verilme oranlarının da çok düşük olduğu görülmüştür. Fen bilimleri öğretmenleri, öğrencilerdeki bilim insanı imajının kaynağının fen bilimleri ders kitapları olduğunu ve fen bilimleri ders kitaplarında daha çok Batı kökenli bilim insanlarına yer verildiğini belirtmişlerdir. Ayrıca bilim insanlarının çalışma yöntemlerine, yaşam öykülerine ve dikkat çekici bilgilere de yeterli düzeyde yer verilmediğini belirtmeleri üzerine, fen bilimleri ders kitaplarının analizi ile öğretmen görüşlerinin uyumlu olduğu görülmüştür. Fen bilimleri öğretmenlerinin de katkılarıyla, fen bilimleri ders kitaplarında bilim insanlarına yer verilme şekilleriyle ilgili çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar sözcükler: Ders kitabı, Fen bilimleri öğretmeni, Öğretmen görüşleri, Bilim insanı.