Osmanlı'dan günümüze gelenekselleşen kapıkulu ilişkisinin devlet tarikat üzerindeki görünümü

Devlet-tarikat ilişkisi, Osmanlı'dan günümüze bilinen ve göz önünde olan bir gerçekliktir. Sosyolojik bağlamda toplumsal kurumlar ile kurduğu bağ, tarikatların geçmişten günümüze görünürlüğünün devamlılığını sağlamıştır. Bu durum devlet ile tarikatları siyasi, ekonomik, sosyal ve askeri zeminde simbiyotik ilişki içerisinde bulunmasına neden olmuş, böylelikle karşılıklı nemalanma ilişkisi gelenekselleşerek günümüze kadar etkinliğini sürdürmüştür. Osmanlı, kuruluşundan itibaren simbiyotik ilişki içerisinde olduğu tarikatların, Cumhuriyet'in kuruluşu ile nemalanma biçimi değişiklik gösterse de devam etmiştir. Bu noktada karşımıza etkin bir görüntü sergileyen Bektaşi ve Nakşibendi tarikatları çıkmaktadır. Çalışma boyunca da belirtilen iki tarikat ekseninde devlet-tarikat ilişkisi ele alınmış, bu simbiyotik nemalanma biçiminin gelenekselleşerek kapıkulu ilişkisine dönüşme süreci sosyolojik olarak analiz edilmiştir.