Osmanlı modernleşmesinde kadının denetlenme sorunu (1839-1908)

Osmanlı Devleti'nde Tanzimat ile başlayan değişim ve dönüşüm hareketi geleneksel toplum yapısında bazı değişikliklere yol açmıştır. Tanzimat ile değişen tüketim alışkanlıkları Osmanlı'da Batı imajının yerleşmesine zemin hazırlarken bu durum kadın ve bedeni üzerinde de etkili olmuştur. Modernleşen devlet düzeninin geçmişe oranla toplumsal yaşama giderek daha fazla nüfuz etmesi denetim ve kontrol odaklı bir devlet inşasının güçlenmesine zemin hazırlamıştır. Modern öncesi dönem Osmanlı devlet düzeninde görülen denetimin bu tarihten itibaren değişen kadın görünümü üzerinde aktif bir faaliyet göstermesi aslında bu dönemde muhafazakâr bir modernleşmenin tercih edildiğini göstermektedir. 19. yüzyılda kadının özgürleşmesi için hukuk, eğitim, giyim, arazi, evlilik vb. alanlarda yapılan yeniliklerin amacı kadının aile içindeki konumunu zenginleştirmek 'iyi anne' ve 'iyi eş' görüntüsünü güçlendirmektir. Modernleşme ile değişen kent dokusu ülke nüfusu üzerinde de değişikliklere sebep olurken bu dönemde yalnızca kadın devletin kontrol ettiği konular arasında yer almayacaktır. Merkezi bir devlet, değişen ve gelişen toplum düzeninde artık daha otoriter ve kontrol odaklı politikalar izleme yoluna gidecektir. Anahtar Kelimeler: Modernleşme, Osmanlı kadını, denetim, Tanzimat, Osmanlı modernleşmesi, kadının özgürleşmesi.