Otizmli çocuğu olan ebeveynlere yönelik güçlendirme programının ebeveynlerin öz yeterlik, bakım yükü ve stres düzeylerine etkisi

Amaç: Bu araştırmada otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu olan ebeveynlere, çocuklarının bakımına yönelik uygulanan güçlendirme programının ebeveynlerin öz yeterlik, bakım yükü ve stres düzeylerine etkisini incelemek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: İki aşamalı bu araştırma, karma araştırma tasarımlarından sıralı dönüşümsel tasarıma göre yürütüldü. Araştırmanın nitel kısmı fenomenolojik yönteme göre (n: 17) nicel kısmı ise randomize kontrollü deneysel modele göre yapılandırıldı. Çalışmanın evrenini Manisa il merkezinde yaşayan 6- 14 yaş arasında otizmli çocuğu olan ebeveynler (N= 414), örneklemini ise bu grup içinden araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden (Deney: 34, Kontrol: 35). Araştırmanın verileri Tanıtıcı Bilgi Formu ve Görüşme Formu kullanılarak, Ebeveyn Öz-yeterlik Ölçeği ve Zarit Bakım Yükü Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Aile Güçlendirme Ölçeği kullanılarak Ekim 2019 – Ocak 2020 tarihleri arasında araştırmacı tarafından yüzyüze görüşme yöntemi ile toplandı. Araştırmanın yürütülebilmesi için gerekli izinler alındı. Bulgular: Nitel fenomenolojik desene dayalı oluşturulan müdahalenin etkinliği ikinci aşamada test edildi. Deney ve kontrol grubundaki ebeveynlerin uygulanan girişim sonrası Ebeveyn Öz Yeterlilik Ölçeği toplam puanları, Algılanan Stres Ölçeği toplam puanları, Algılanan Stres Ölçeği Yetersiz Öz Yeterlilik ve Algılanan Stres Ölçeği Stres/Rahatsızlık Algısı Alt Boyutu puanları, Aile Güçlendirme Ölçeği toplam puanları ve Aile Alt Boyutu puanları arasında anlamlı fark olduğu (p<0,05); Zarit Bakım Yükü Ölçeği toplam puanları ve Aile Güçlendirme Ölçeği Topluma Katılım Alt Boyutu puanları arasında ise anlamlı bir fark olmadığı görüldü ( p>0,05). Sonuç: Araştırma sonucunda otizmli çocuğu olan ebeveynlere yönelik uygulanan güçlendirme programının ebeveynlerin öz yeterliliğini artırıp stresini azattığı ve aileyi güçlendirdiği ancak bakım yükünü etkilemediği görüldü. Anahtar Kelimeler: Otizm, Ebeveyn Güçlendirme, Motivasyonel Görüşme, Bakım Yükü, Stres