Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden zihinsel ve/veya bedensel engelli çocukların annelerinin benlik saygısı, umutsuzluk ve stresle başa çıkma düzeylerinin karşılaştırılması

Bu araştırmanın amacı, zihinsel ve/veya bedensel engelli çocuğu olan annelerin benlik saygısı, umutsuzluk ve stresle başa çıkma düzeylerinin incelenmesidir. Ek olarak, araştırmada annelerin yaşı, medeni durumu, ekonomik düzeyleri, çocuklarının engel türü gibi faktörlerin benlik saygısı, umutsuzluk ve stresle başa çıkma üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırma amacına uygun olarak İstanbul ilinde çocuğu özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden 100 anne üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 21.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda engelli annelerinin benlik saygısı düzeyinin yüksek ve umutsuzluk düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Annelerin eğitim seviyelerinin benlik saygısı, umutsuzluk düzeyi ve stresle başa çıkma tarzları üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi ilkokul mezunu ve altında olan annelerin benlik saygısı düzeylerinin diğer annelere oranla anlamlı şekilde daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ek olarak, eğitim düzeyi ilkokul mezunu düzeyinde olan annelerin umutsuzluk düzeylerinin diğer bireylere oranla anlamlı şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca, sahip olunan çocuk sayısı ile stresle başa çıkma yaklaşımları arasında ilişki olduğu belirlenmiştir. Nitekim, üç çocuk ve üstünde çocuğa sahip olan bireylerin iki çocuk sahibi olan bireylere oranla Boyun Eğici Yaklaşım alt ölçeğinden aldıkları puanların anlamlı şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çalışmada annelerin umutsuzluk düzeylerinin de benlik saygısı üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir. Annelerin Umutsuzluk Ölçeği'nden alınan puan artıkça Benlik Saygısı Ölçeği'nden alınan puanın anlamlı şekilde düştüğü belirlenmiştir (p<0.05). Araştırma sonuçları, önceki bulgular ışığında benlik saygısı, umutsuzluk, stresle başa çıkma, engel türü, çocuk sayısı, eğitim düzeyi kapsamında farklı diğer araştırma ve gündelik uygulamalara da yol gösterecek şekilde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler : Engellilik, Umutsuzluk, Benlik Saygısı, Stresle Başa Çıkma