Periton diyalizi hastalarındaki psikiatrik bozuklukların serum pro-ntbnp, kan basıncı, yaşam ve uyku kalitesi üzerine etkisi

Amaç: Diyaliz hastalarında psikiyatrik ve sosyal bozukluklar sık saptanmaktadır ve kronik böbrek yetmezliği hastaların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Çalışmamızın amacı hastalarda mevcut psikiatrik bozuklukların sıvı yüklenmesine, nutrisyonel duruma, uyku kalitesine ve yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmekti. Materyal metod: Bu çalışmaya İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi (İÜTF) periton diyaliz polikliniğinde takibi yapılan 33 hasta alındı. Hastaların yaş, cinsiyet, meslek, sosyo-demografik özellikleri periton diyalizi (PD) süresi, kronik böbrek hastalığı (KBH) süresi, böbrek hastalığının primer nedeni kaydedildi. Hastaların psikiyatrik değerlendirme yapıldığı klinik kontrolde ve önceki son 6 ay içinde aylık kontrollerindeki hemoglobin, hematokrit, üre, kreatinin, albümin, fosfor, N-terminal brain-type natriuretic peptide (pro-NTBNP), kalsiyum, fosfor, parathormon, idrar volüm, Kt/V, periton diyalizi seansında sistolik ve diyastolik kan basınçları, değerleri takip dosyalarından elde edildi. Hastalarda yaşam kalitesini değerlendirmek için SF-36, depresyonu değerlendirmek için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), anksiyete düzeyini belirlemek için Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uyku kalitesini değerlendirmek için de Pitssburgh uyku kalite indeksi (PUKİ) uygulandı.. Bulgular: Bu hastaların 19'u kadın (%57,5), 14'ü (%42,5) erkekti. Ortalama yaş 59,9±14,4 idi. Ortalama KBY süresi 116,5±76,2 ay ortalama PD süresi 70,5±56,3 ay idi. Çalışmamızda periton diyalizi hastalarının % 33,3' ünde depresyon bozukluğu, % 81,8' inde anksiyete bozukluğu, % 69,9'unda uyku kalitesini kötü olarak saptadık. Cinsiyet yönünden depresyon, anksiyete bozukluğu ve kötü uyku kalitesi yönünden bir fark saptanmadı. Çalışmamızda Beck Depresyon Ölçeği'ne göre depresyonu olan ve olmayanlar arasında yaş, SAPD süresi, KBY süresi arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Depresyonu olanlarda depresyonu olmayanlara göre anksiyete (p=0,026) ve PUKI skoru (p=0,012) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Yaşam kalitesi ölçeklerine bakıldığında depresyonu olan grupta genel sağlık (p=0.009), canlılık (p=0.007), mental sağlık (p=0.015) ve mental skala (p=0.036) anlamlı derecede düşük izlendi. Depresyonu olanlar ile olmayanlar arasında ise yaşam kalitesi komponentlerinden fiziksel işlev, fiziksel rol, vücut ağrısı, sosyal işlev, emosyonel rol, fiziksel skala arasında anlanmlı farklılık bulunamadı (p>0.05). Beck Ankaiyete Ölçeği'ne göre anksiyetesi olan ve olmayan PD hastaları arasında Yaş, PD süresi, KBY süresi, depresyon ve uyku bozukluğu açısından anlamlı farklılık izlenmedi (p>0.05). Anksiyete durumuna göre yaşam kalitesi ölçeklerinden anksiyetesi olan PD hastalarda fiziksel işlev (p=0.021), vücut ağrısı (p=0.040), genel sağlık (p=0.024), canlılık (p=0.001) ve mental sağlık (p=0.040) puanları anlamlı derecede düşük izlendi. Anksiyetesi olanlar ile olmayanlar arasında yaşam kalitesi komponentlerinden fiziksel rol, sosyal işlev, emosyonel rol, fiziksel skala arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Genel sağlık, canlılık ve mental sağlık puanları hem depresyonu olan hemde anksiyetesi olan grupta düşük bulundu (p>0.05). Çalışmamızda Pittsburg Uyku Kalite İndeksi'ne göre iyi uyku kalitesi olan PD hastaları (global PUKI skoru ≤ 5 olanlar) ile kötü uyku kalitesi olan PD hastaları (PUKİ > 5) arasında yaşam kalitesinin komponentleri olan sosyal işlev ve fiziksel skala arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (sırasıyla p=0,038 ve P:0,010). Uyku kalitesi kötü olan PD hastalarının sosyal işlev ve fiziksel skala puanları daha düşüktü. Uyku kalitesi kötü olanlar ile olmayanlar arasında yaş, PD süresi, KBY süresi, depresyon, anksiyete diğer yaşam komponentleri (fiziksel işlev, fiziksel rol, vücut ağrısı, genel sağlık, canlılık emosyonel rol,mental sağlık, mental skala) arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Uyku kalitesi iyi olanlar ile olmayan,depresyonu olan ve olmayan, anksiyetesi olan ve olmayan PD hastalarının regresyon analizi ile hesaplanan geriye dönük 6 aylık laboratuar ölçeklerindeki ortalama değişim (slope) yönünden karşılaştırılmasında anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05). Anksiyetesi olan ve olmayan hasta grubuna bakıldığı zaman Beck anksiyete ölçeği yapıldığı andaki son kontrollerinde anksiyetesi olan grupta hemoglobin ve hematokrit değerleri anksiyetesi olan grupta olmayan gruba göre anlamlı derecede düşük izlendi.(sırasıyla p=0,004;p=0,004). Anksiyetesi olan grupta PRO BNP ve sistolik tansiyon değerleri anksiyetesi olmayan grupla kıyaslandığı zaman anlamlı derecede yüksekti (Sırasıyla p=0,024;p=0,035). Depresyonu olan ve olmayan grupta beck depresyon ölçeği uygulandığı andaki, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi'ne göre uyku kalitesi kötü olan ve iyi olan grup arasında PUKİ testi uygulandığı andaki laboratuar değereleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Sonuç: Sonuç olarak uyku kalitesi bozukluğu, anksiyete, depresyon periton diyalizi hastalarında sık saptanan problemlerdir. Bu problemler hastaların yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkilemektedir. Anksiyete bozukluğu olanlarda hemoglobinde düşüklük, sıvı yüklenmesini gösteren Pro-NT BNP ve sistolik kan basıncı yüksekliği daha sık saptanmaktadır.